Trong giới truyền thông ngày nay, Communications (Truyền thông) và Public Relations (Quan hệ công chúng) có lẽ là hai khái niệm dễ gây băn khoăn nhất. Tuy sở hữu vài nét tương đồng, giữa Communications và PR tồn tại nhiều điểm khác biệt mà bạn cần nắm rõ.  


Bài viết sau đây phân tích điểm giống và khác nhau của hai lĩnh vực này.


Điểm tương đồng


Trước hết, chúng ta cần làm rõ hai khái niệm: Communication và Communications. Về cơ bản, “communication” có nghĩa là liên lạc, đơn thuần chỉ sự trao đổi thông tin giữa người với người. Trong khi đó, “communications” mang ý nghĩa “truyền thông”, thường được sử dụng như thể ngắn gọn của chữ “mass communication” (truyền thông đại chúng).



Như vậy, có thể khẳng định rằng PR chỉ là một phần nhỏ của Communications mà thôi. Nói cách khác, tất cả những hoạt động PR đều thuộc Communications, nhưng không phải hoạt động Communications nào cũng được gọi là PR. 


Tuy nhiên trong thị trường tuyển dụng Việt Nam, lằn ranh giữa Communications và PR không quá rõ ràng. Từ các tập đoàn lớn đến các agency vừa và nhỏ đều không phân biệt rạch ròi sinh viên của hai ngành này. 



Các vị trí chuyên về Communications thường được các tập đoàn lớn ưa chuộng. 

Nguồn: Grab Careers.


Nội dung công việc của một Communications Manager theo yêu cầu của Grab như sau:

  • Cung cấp giải pháp cho các đơn vị kinh doanh trong Grab. Đảm bảo rằng các bên liên quan trong - ngoài ủng hộ chiến lược của Grab như thiết lập quan hệ đối tác, ra mắt sản phẩm mới, chiến dịch tiếp thị...
  • Báo cáo với Giám đốc Truyền thông của Grab Thái Lan. Làm việc với các bộ phận Kinh doanh, Marketing, ngoại giao... để phát triển kế hoạch truyền thông nhằm nâng cao uy tín của công ty.
  • Xây dựng, thực hiện và quản lý các chiến lược truyền thông cho công ty. Chủ động quảng bá câu chuyện thương hiệu qua các công cụ như thông cáo báo chí, bài viết về tư tưởng lãnh đạo, phỏng vấn, phát ngôn...
  • Trở thành tiếng nói đại diện cho Grab để giao tiếp với các đơn vị liên quan, bao gồm báo chí, nhà hoạch định chính sách, bình luận viên trong ngành,... và truyền tải sứ mệnh của Grab.
  • Xây dựng và duy trì mối quan hệ làm việc bền chặt với các phương tiện truyền thông địa phương và KOLs có ảnh hưởng ở Thái Lan


Các agency thường tuyển dụng những vị trí như PR Intern, PR Supervisor, PR Manager,... 

Nguồn: Tuyển dụng trên Advertising Vietnam.


Theo yêu cầu của agency Biz-Eyes, công việc của PR Supervisor cơ bản như sau:

  • Phát triển nội dung trên nhiều nền tảng (In ấn, digital, social, TV,...)
  • Quản lý sản xuất âm thanh, hình ảnh (bố cục, design, hình ảnh, viral clip…)
  • Quản lý các sự kiện vừa và nhỏ (họp báo, hội thảo…)
  • Duy trì mối quan hệ tốt với các nhà báo để đạt được kết quả truyền thông thành công và xử lý khủng hoảng 
  • Phát triển mối quan hệ với người nổi tiếng, KOLs, các fanpage, cộng đồng hot…
  • Duy trì mối quan hệ tốt với khách hàng, đại lý được ủy quyền, nhà cung cấp bên thứ ba, nguồn lực nội bộ, v.v. để đảm bảo hàng được giao cho khách.
  • Chủ động thông báo tình trạng dự án, hoạt động của nhóm, các vấn đề và rủi ro cho Quản lý 


Xem đầy đủ mô tả công việc tại đây.


Điểm khác biệt 



Tại các trường đại học, Communications (Communication studies) được dạy như một ngành khoa học độc lập, mang nặng tính nghiên cứu và học thuật. Ngành này gồm các nhánh lớn như: truyền thông đại chúng, truyền thông khoa học, truyền thông chính trị, truyền thông xã hội. Communications hướng sinh viên đến vai trò là một nhà ngoại giao dân sự, làm việc trong các khu vực công hoặc các hoạt động xã hội. Chính vì thế, sinh viên sẽ được học nhiều về hùng biện, lãnh đạo tổ chức, kèm theo theo các lý thuyết nền tảng rộng lớn về chính trị, văn hoá, xã hội… 


Trong khi đó, quan hệ công chúng dần phát triển và được dạy như một ngành độc lập, hoặc được dạy kèm trong nhóm ngành “Quảng cáo và quan hệ công chúng”, hoặc trở thành một phần chuyên môn của văn bằng “Communications”. Ở đây, bạn sẽ học về chiến lược giao tiếp của các nhà ngoại giao và các cơ quan chức năng trong lịch sử. Đồng thời, bạn được dạy nhiều về viết lách: Viết phóng sự, thông cáo báo chí, thông cáo tạp chí,... 



Khi đi vào công việc, bước đầu tiên khi truyền thông chính là lên kế hoạch để chuyển tải thông điệp từ doanh nghiệp đến khán giả. Chuyên gia Communications sẽ trở thành một nhà ngoại giao, thiết kế nội dung và chiến lược truyền tải. PR sẽ là một trong các công cụ truyền thông được sử dụng.



Công việc trọng yếu của một chuyên gia Communications là lên chiến lược điều phối các hoạt động truyền thông từ nội bộ: truyền thông nội bộ (employee communication), quản trị vấn đề (issue management),... đến ngoại giao: truyền thông dịch vụ khách hàng (customer service messaging), truyền thông khủng hoảng (crisis communication),... Để quản lý được khối lượng công việc như vậy, người làm Communications cần tố chất của một quản lý có tầm nhìn và óc chiến lược. 


Nói như vậy không có nghĩa là người làm PR không giỏi chiến lược. Tuy nhiên, ta cần hiểu rằng “quan hệ với công chúng” là linh hồn của PR, chính vì thế ngành này đòi hỏi nghiêm ngặt về khả năng ngoại giao bằng văn viết lẫn văn nói. Người làm nghề này năng động tương tác với các bên để trao đổi lợi ích truyền thông cho công ty. Công việc PR đồng nghĩa với việc liên lạc với nhà báo, người nổi tiếng, nhà tài trợ, cộng đồng có liên quan…


“Một chân đạp hai thuyền” - Liệu có dễ dàng?


Communications và PR, mỗi lĩnh vực có những môn học chuyên ngành rất riêng. Tuy nhiên, nhờ tính chất chung “giao tiếp”, những người học PR dễ dàng tiếp thu kiến thức của các ngành học liên quan. Trong công việc cũng vậy, những người đã được trang bị kỹ năng PR có tiềm năng đảm đương nhiều hình thức ngoại giao khác nhau nhờ kiến thức nền sẵn có.


Dưới đây là một số gợi ý để bạn dễ dàng “một chân đạp hai thuyền” Communications và PR: 


Chọn học chuyên ngành phụ. Để mở rộng cơ hội tìm việc, bạn hãy chọn những trường Đại học cho phép học văn bằng đôi hoặc chuyên ngành nhỏ. Ví dụ, bằng Đại học của bạn có thể là chuyên ngành Communications, với chuyên ngành phụ là Public Relations. Bạn cũng có thể học chuyên ngành Public Relations, với ngành phụ là Quảng cáo hoặc Marketing.


Bổ sung kiến thức còn thiếu. Nếu bạn học PR, hãy tìm đọc thêm các lý thuyết học thuật mà dân Communications thường cày cuốc. Ngược lại, nếu bạn thuộc chuyên ngành Communications, hãy bổ sung các kỹ năng thực tế hơn như viết báo, networking, thuyết trình…


Trải nghiệm các vị trí khác nhau. Chỉ cần bạn chứng minh cho nhà tuyển dụng thấy mình phân biệt rõ ràng hai vị trí này, hiểu rằng bản thân đang thiếu hụt một trong hai kiến thức của ngành, và đã nỗ lực bổ sung đầy đủ. Như vậy, bằng cấp của bạn sẽ không quá quan trọng nữa. Năng lực đảm đương công việc của bạn quan trọng hơn cả.

Tạm kết


Dù rất khó để phân biệt Communications và PR trong bối cảnh ngày nay, người làm truyền thông chuyên nghiệp cần phải hiểu rằng, về cơ bản, hai ngành này hoàn toàn khác biệt. Hiểu như vậy để khi tìm việc, bạn dễ dàng biết được nhà tuyển dụng yêu cầu tố chất gì ở mình với từng vị trí Communications và PR. Tương tự, dù bạn làm truyền thông nhưng không thuộc Communications & PR, bạn cũng nên hiểu rõ để bản chất hai ngành này để giao công việc phù hợp cho đồng nghiệp.


Hồng Ân

Advertising Vietnam