“Tết 2023 là Tết Mar đói”, một nhân sự agency nhận xét như thế về một năm biến động sắp qua và một mùa lễ hội sắp tới. Có nhiều nhân sự nói rằng, thời thế này đã tạo ra một lứa nhân sự không còn biết thưởng Tết là gì. 


Thưởng tết của nhân sự agency: Từ chạm “nóc” đến chạm “đáy”


Thưởng Tết tại agency từng có một “quá khứ” huy hoàng. Anh Đỗ Đăng Thường, Giám đốc sáng tạo tại Purpose.ant cho biết giữa 2009 đến đầu 2010 là giai đoạn mức thưởng tết tại agency chạm “nóc”. “Mức thưởng dao động từ 1.5 - 3.5 tháng lương. Các agency đến từ Nhật thậm chí còn đạt ngưỡng x4 cho thưởng Tết”, anh cho biết. 


Mãi đến năm 2018, mức thưởng tết tại agency vẫn được cho là “hấp dẫn" trên thị trường. “Số lượng agency khi đó còn khá ít nên mức cạnh tranh thấp. Bối cảnh kinh tế lại ổn định và phát triển, vì vậy khách hàng rất chịu chi cho tiếp thị quảng cáo. Một bạn Junior Executive mới vào nghề được thưởng Tết 2.5 tháng lương cũng là chuyện bình thường”, anh Trương Quốc, Strategic Planner tại Mango Digital nói. 


Một bạn Junior Executive mới vào nghề được thưởng Tết 2.5 tháng lương cũng là chuyện bình thường


Thế nhưng bức tranh đã hoàn toàn khác khi bước sang 2019. Đại dịch Covid khiến ngân sách tiếp thị quảng cáo gần như bị “đóng băng" hoặc các thương hiệu sẽ chi tiêu ở thế “cầm chừng". 2 năm sau đó, nhân sự hứng khởi quay lại thị trường thì đụng phải suy thoái kinh tế, lạm phát và chi tiêu tiêu dùng giảm mạnh. Mức thưởng Tết x3 x4 tại agency gần như không còn được nghe nhắc tới. 


Với anh Trương Quốc, Tết 2023 sẽ là Tết “Mar" Đói vì lương thưởng bị cắt giảm không phanh. Trong khi đó, chị Bùi Thị Phương Nhung, Junior Art Director sinh năm 2000 mô tả 2 năm trở lại đây là quãng thời gian “xui xẻo”. “Chúng tôi vấp phải nhiều sự cố và chóng mặt vì những thay đổi của thị trường. Lúc bí bách quá, chúng tôi còn giỡn vui với nhau rằng chắc nhảy việc, nhảy ngành. Dù biết rằng, kinh tế không ổn định thì ngành nào cũng bị thiệt hại như nhau", chị Phương Nhung cho biết. 


"Tết 2023 là Tết Mar đói", nhiều nhân sự bày tỏ


Thế hệ nhân sự không biết tới thưởng Tết


Tốt nghiệp và gia nhập thị trường lao động đúng lúc khó khăn bủa vây, thế hệ nhân sự 1998 - 2000 được gọi là “lứa nhân viên” không biết thưởng Tết là gì. Chị Phương Nhung cho biết suy thoái kinh tế có thể tác động lên tất cả mọi người, nhưng mức độ tác động thì không phải ai cũng như nhau. “Nhân sự 1998 - 2000 có thể là nhóm nhân sự chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Chúng tôi vừa tốt nghiệp, có ít hoặc thậm chí không có kinh nghiệm nào trong tay. 2-3 năm đầu tiên sau khi ra trường là quãng thời gian chúng tôi chuyển từ môi trường đại học sang môi trường làm việc chuyên nghiệp. Thế nhưng quãng thời gian đó lại trùng với dịch bệnh, suy thoái, lạm phát và kéo theo đó là hàng loạt những hệ quả khác. Chúng tôi không chỉ phải làm quen với công việc, trách nhiệm mới, mà đồng thời còn phải thích nghi với các thay đổi liên tục trên thị trường. Điều này gây ra một áp lực lớn về mặt tinh thần cho nhân sự trẻ tuổi", chị Phương Nhung giãi bày. 


"Nhân sự mới tốt nghiệp đã phải thích nghi với các thay đổi liên tục trên thị trường", chị Phương Nhung nói

 

Với nhân sự từng nhận thưởng Tết cao ngất ngưởng, việc cắt giảm chế độ thưởng cuối năm gây ra 2 cảm giác mâu thuẫn: Vừa thương công ty, vừa không cam tâm. “Không cam tâm vì bản thân đã rất nỗ lực trong năm qua. Nhưng cũng thấy thương công ty vì phải gồng gánh trong một thị trường biến động”, anh Trương Quốc nói. 


Chị Bích Lam, Visualizer nói rằng bản thân thấu hiểu tầm quan trọng của lương tháng 13. “Đối với nhiều nhân sự, thưởng Tết không chỉ là niềm vui cuối năm của một cá nhân, mà có thể còn là sự mong đợi của những người thân trong gia đình. Tuy nhiên khi chứng kiến công ty lao đao vì khủng hoảng, tôi thấy biết ơn vì công ty vẫn còn phát lương cho nhân viên. Bấy nhiêu đó đã đủ với tôi rồi", chị Bích Lam cho biết. 


Khi chứng kiến công ty lao đao vì khủng hoảng, tôi thấy biết ơn vì công ty vẫn còn phát lương cho nhân viên. Bấy nhiêu đó đã đủ với tôi rồi", chị Bích Lam cho biết.

 

Trong khi đó, chị Phương Nhung lại cảm thấy việc không thưởng Tết là bình thường. “Chúng tôi là thế hệ không biết tới thưởng Tết mà. Có thể do trước đây chưa được thưởng Tết bao giờ, nên không có cảm giác hụt hẫng hay bất công. Nhân sự 1998 - 2000 có vẻ đã khá bình thường hóa vấn đề này. Hơn nữa, thế hệ chúng tôi có nhiều yếu tố ưu tiên khác để gắn bó với công việc như môi trường, phúc lợi, tính gắn bó của đồng nghiệp. Thưởng Tết phần nào cũng trở thành thứ yếu”, chị Phương Nhung cho biết. 


Thời khó ló “anh hùng”


Liên tiếp dính phải khó khăn, các nhân sự agency lại không cho rằng thế hệ lao động trẻ là thế hệ xui xẻo. “Tôi thấy đây là một thế hệ kiên cường đấy chứ. Chúng tôi đã trải qua những thử thách chưa từng có trước đây. Mỗi ngày thức dậy đều luôn đòi hỏi bản thân phải thay đổi và trau dồi để thích nghi với công việc. 1998 - 2000 là thế hệ của sự hành động. Không chỉ vượt qua hoàn cảnh ngặt nghèo, các bạn cũng được tôi luyện 1 thái độ tích cực và niềm tin vào nỗ lực bản thân”, chị Phương Nhung cho biết. 




"Thế hệ 1998-200 vừa thích nghi tốt, vừa khiêm tốn và học được cách tối đa hoá mọi ngân sách để trụ vững trong giai đoạn khó khăn", anh Trương Quốc nói.


Bằng một thái độ cởi mở, anh Trương Quốc học được 1 khái niệm về vòng tuần hoàn của cuộc sống: “Nếu là người được sinh ra vào thời khó, vậy đây sẽ là một sân chơi đang bước vào ‘màn' khắc nghiệt nhất. Chẳng phải như thế sẽ rất thú vị hay sao? Chúng tôi không nghĩ bản thân mình xui xẻo. Thay vào đó, đây là một thế hệ có tư duy mở, vừa học được nhiều điều, vừa thích nghi tốt, vừa khiêm tốn và tối đa hóa mọi ngân sách để trụ vững trong giai đoạn khó khăn", anh Trương Quốc cho biết.


Báo hiệu một giai đoạn tích lũy tài chính mới 


Với lứa nhân sự trước, thưởng Tết có thể được coi như một loại “bảo hiểm an tâm" mùa cuối năm. Dù có lỡ vung tiền quá trán trong năm, nhân sự vẫn còn thưởng tết để chi tiêu mua sắm cho bản thân và gia đình. Thế nhưng chị Trương Thị Trúc Giang, Freelance Copywriter cho biết “loại bảo hiểm an tâm” đã bị vô hiệu hoá. “Có lẽ đã tới lúc nhân sự nên thử quản lý tài chính như một Freelance", chị cho biết. 


Chị Trúc Giang cho rằng thưởng Tết có thể được coi như một loại “bảo hiểm an tâm" mùa cuối năm


Chị Trúc Giang chia sẻ: “Khi làm Freelance thì thưởng Tết là gần như không có, vậy nên việc chi tiêu mua sắm cho bản thân và người xung quanh cũng phải cân nhắc nhiều hơn. Vì vậy trong năm làm việc, bản thân cũng tự tạo một quỹ riêng gọi là quỹ cho mùa lễ hội để còn có cái chi xài”. 


Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, nhân sự trẻ cũng có cái nhìn khác hơn về thu nhập cá nhân. “Với mỗi nguồn thu nhập, tôi luôn dành lại một phần nhỏ để cho vào quỹ riêng dành cho những dịp tiệc tùng, lễ hội cuối năm. Tích tiểu thành đại, không có thưởng Tết thì mình tự thưởng cho mình”, chị Trúc Giang nói. 


Minh Hoạ: Mai Huy

Nội dung: Hằng Trần