Kỷ nguyên AI không chỉ là cuộc đua về thuật toán hay phần cứng, mà ngày càng trở thành một cuộc chiến không khoan nhượng để sở hữu những bộ óc xuất chúng. Giữa làn sóng đầu tư hàng tỷ đô vào AI, các ông lớn công nghệ như Apple, Meta, Google, Microsoft hay OpenAI đang bước vào một mặt trận mới: cuộc chiến giành nhân tài. Ở đó, các kỹ sư, nhà nghiên cứu AI không còn chỉ là người làm thuê, mà trở thành tài sản chiến lược, là "vũ khí sống" để phân định lại cán cân quyền lực trong ngành.
Tháng 7/2025, việc Meta chiêu dụ thành công 4 chuyên gia AI nền tảng của Apple chỉ trong vài tuần, là ví dụ điển hình của làn sóng chảy máu chất xám đang lan rộng trong ngành. Nhưng phía sau vụ việc cụ thể này là một lịch sử dài của những thương vụ chiêu mộ kín đáo lẫn công khai, những thỏa thuận ngầm bất hợp pháp và cả lần “ngã giá” lên đến hàng trăm triệu USD chỉ để có được một bộ óc vàng. Những động thái này cho thấy cuộc đua AI giờ đây không chỉ nằm ở phòng thí nghiệm, mà còn trên bàn tuyển dụng - nơi các tập đoàn lớn coi mỗi cá nhân xuất sắc là một "lá bài chiến lược" trong cuộc cạnh tranh toàn cầu.
Nhìn lại vụ việc 4 nhân sự AI chủ chốt rời đi: Tham vọng của Meta khiến “Táo khuyết” đối mặt với bài toán nhân sự
Apple chao đảo sau làn sóng rời đi của loạt nhân sự: Mất chất xám, nguy cơ mất đà và niềm tin nội bộ
Sự kiện bắt đầu bùng nổ vào đầu tháng 7, khi Ruoming Pang, Quản lý nhóm mô hình AI tại Apple, rời công ty để gia nhập Superintelligence Labs (Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ) mới thành lập của Meta. Pang là một trong những đầu não chiến lược phát triển AI của Apple. Theo Bloomberg, gói đãi ngộ mà Meta đưa ra cho ông lên đến hơn 200 triệu USD, bao gồm lương cơ bản, thưởng ký hợp đồng và lượng cổ phiếu khủng.
Chỉ vài ngày sau, ba nhân sự khác, bao gồm Mark Lee, Tom Gunter và Bowen Zhang, cũng rời Apple, gia nhập Meta. Họ đều là thành viên chủ chốt trong nhóm Foundation Models. Sự ra đi đồng loạt này được nhiều chuyên gia nhận định là "cú đánh chiến lược" vào Apple, không chỉ để gia cố lực lượng cho Meta mà còn làm suy yếu trực tiếp đối thủ.
Các lãnh đạo của Apple - John Giannandrea (trái) và Craig Federighi đang dẫn dắt nỗ lực trở lại đường đua AI của công ty
The Information đưa ra nhận định rằng sự rời đi của Pang và những hậu quả dây chuyền đằng sau đã tạo nên "cơn địa chấn bên trong Apple". Tính từ sau màn đầu quân của Pang cho Meta, một số nhà nghiên cứu từng làm việc gần gũi với ông cũng đã rời đi hoặc đang cân nhắc lời mời từ các công ty như Anthropic, OpenAI và Meta. Điều này đặt Apple vào tình thế mất nhân tài nghiêm trọng vào thời điểm chủ chốt này.
Tại sự kiện WWDC 2025 diễn ra đầu tháng 6, Apple đã công bố hệ điều hành iOS 26, đồng thời cho biết họ cần thêm thời gian để hoàn thiện Apple Intelligence và triển khai AI cho Siri. Điều này khiến giới phân tích lo ngại rằng hãng công nghệ có trụ sở tại Cupertino đang dần tụt lại phía sau. Business Insider cũng dẫn lại chia sẻ của ông Dan Ives, Chuyên gia phân tích công nghệ tại Wedbush Securities, trong một ghi chú gửi nhà đầu tư: “WWDC trình bày tầm nhìn cho nhà phát triển, nhưng hoàn toàn thiếu các bước tiến lớn về Apple Intelligence. Chúng tôi hiểu chiến lược, nhưng năm nay là thời điểm quan trọng để Apple bắt đầu kiếm tiền từ AI. Rốt cuộc, Cook và đội ngũ có thể sẽ phải thực hiện các thương vụ mua lại lớn để khởi động chiến lược AI của mình. Chúng tôi vẫn rất tin rằng Apple có thể làm đúng, nhưng họ không có nhiều thời gian để xoay chuyển tình thế.”
Trước tham vọng của Meta, nhiều ông lớn công nghệ buộc phải lên tiếng đáp trả
Ở chiều ngược lại, Meta đang đẩy nhanh cuộc chơi. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp từ CEO Mark Zuckerberg, công ty đã và đang theo đuổi chiến lược “không giới hạn tài nguyên để thu hút nhân tài”. Không chỉ Pang, nhiều nhà nghiên cứu khác từ OpenAI, DeepMind hay Google Research cũng được Meta tiếp cận với mức đãi ngộ khổng lồ. Việc thâu tóm nhân sự từ Apple là một phần trong kế hoạch xây dựng các mô hình siêu trí tuệ: vừa tăng tốc lực lượng nội bộ, vừa làm chậm bước tiến của đối thủ.
Mới đây, Meta sẵn sàng chi 250 triệu USD (khoảng 6.500 tỷ đồng) để chiêu mộ Matt Deitke, Nhà nghiên cứu AI 24 tuổi, tác giả chatbot đa phương thức đoạt giải tại NeurIPS 2022 và đồng sáng lập startup Vercept. Ban đầu Deitke từ chối mức đãi ngộ 125 triệu USD, nhưng sau khi được đích thân CEO Mark Zuckerberg gặp mặt và tăng gấp đôi đề nghị, Deitke đã gật đầu. Thương vụ không chỉ đưa Deitke vào nhóm nhân sự được trả lương cao nhất ngành công nghệ, mà còn cho thấy rõ tiêu chí tuyển người của Meta: không ngại móc hầu bao cho nhân tài thực chiến, dám đổi mới và đủ sức tạo đột phá trong cuộc đua AI.
Trước những lần chiêu mộ nhân tài rầm rộ từ Meta, cùng với mức thưởng lên tới 100 triệu USD nhằm lôi kéo nhân sự từ các công ty AI đối thủ, Công ty công nghệ Anthropic đã chính thức lên tiếng phản hồi. CEO Dario Amodei cho biết, dù nhiều nhân viên của ông nhận được lời mời từ Meta, phần lớn trong số họ đều từ chối, thậm chí không muốn trò chuyện với Mark Zuckerberg.
CEO Dario Amodei của Anthropic phản đối gay gắt chiến lược của Meta
Không chỉ giữ lập trường riêng về văn hóa doanh nghiệp, ông Dario Amodei cũng công khai chỉ trích chiến lược tuyển dụng ồ ạt của Meta là “bất công và phản tác dụng”. Theo ông, việc chi đến 100 triệu USD để “săn nhân sự” không đảm bảo Meta sẽ thu hút được những nhân sự thực sự gắn bó với sứ mệnh công ty. Ông cho rằng Meta đang cố “mua” thứ vốn không thể mua được: sự đồng hành thực sự.
Cùng chung quan điểm, ông Sam Altman, CEO OpenAI cũng bày tỏ sự hoài nghi trước hướng đi của Meta. Ông chỉ trích nỗ lực "dội bom tiền" của Meta sẽ gây ra vấn đề văn hóa nghiêm trọng về lâu dài. Trong một tin nhắn nội bộ (được WIRED thu thập), ông nhấn mạnh: "Người có sứ mệnh sẽ chiến thắng lính đánh thuê", cho thấy sự đanh thép của CEO OpenAI trước cuộc chiến giành nhân tài với Meta.
Lịch sử những phi vụ săn nhân tài: Cuộc đua dài hơi suốt nhiều năm giữa các ông lớn công nghệ
Thực tế, cuộc săn chất xám không chỉ mới bắt đầu, nó chỉ lặp lại sau rất nhiều tiền lệ đã có. Từ các vụ chiêu mộ người rầm rộ, cho đến những thỏa thuận ngầm không tuyển nhân sự của nhau, giới công nghệ từ lâu đã tồn tại một mặt trận ít người thấy - nơi các kỹ sư, chuyên gia trở thành vũ khí chiến lược, là điểm tựa để tái định hình quyền lực công nghệ toàn cầu.
Nhân tài OpenAI gia nhập đội hình siêu trí tuệ của Meta (2025)
Cũng trong năm nay, Meta tiếp tục củng cố tham vọng thống trị đường đua AI bằng cách chiêu mộ Shengjia Zhao, Nhà khoa học từng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển GPT-4 tại OpenAI. Zhao không chỉ tham gia thiết kế các mô hình ngôn ngữ tiên tiến mà còn dẫn đầu các sáng kiến nghiên cứu dữ liệu tổng hợp. Nay, ông chính thức gia nhập Meta với vai trò nhà khoa học trưởng tại Phòng thí nghiệm Siêu trí tuệ (Meta Superintelligence Labs - MSL), làm việc trực tiếp với CEO Mark Zuckerberg và Giám đốc AI mới Alexandr Wang, Nhà đồng sáng lập Scale AI.
Việc bổ nhiệm này nằm trong chiến lược tổng lực của Meta nhằm đầu tư mạnh vào AI thế hệ mới. Chỉ riêng thương vụ hợp tác với Scale AI đã tiêu tốn 14 tỷ USD, và Zuckerberg tuyên bố sẵn sàng rót “hàng trăm tỷ USD” cho cơ sở hạ tầng điện toán phục vụ AI. Tuy nhiên, tham vọng này cũng kéo theo không ít nghi vấn; đặc biệt là khi khái niệm “siêu trí tuệ” vẫn còn mơ hồ và thiếu sự đồng thuận trong giới chuyên gia. Dù vậy, Meta vẫn tiếp tục vung tiền chiêu mộ các tên tuổi lớn: ngoài Zhao, còn có ba cựu kỹ sư của Google DeepMind từng giúp OpenAI xây dựng văn phòng tại Zurich cũng đã về đầu quân cho công ty.
Mark Zuckerberg công khai quyết định bổ nhiệm Zhao trên Threads cá nhân
Microsoft chiêu mộ hơn 20 nhân sự tài năng của Google DeepMind (2025)
Trong bức tranh cạnh tranh khốc liệt giữa các ông lớn AI, DeepMind trở thành “nạn nhân mới nhất”. Microsoft đã trở thành cái tên nổi bật với chiến lược "săn người" mạnh tay và hiệu quả. Chỉ trong vòng 6 tháng, hãng đã chiêu mộ hơn 20 chuyên gia từ DeepMind - phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Google, trong nỗ lực tăng cường sức mạnh cho hệ thống Copilot và củng cố vị thế trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo.
Đáng chú ý nhất là sự ra đi của Amar Subramanya, Cựu Giám đốc kỹ thuật mảng chatbot Gemini, người vừa được bổ nhiệm vào vị trí Phó Chủ tịch phụ trách AI tại Microsoft. Cùng với ông là hàng loạt kỹ sư kỳ cựu và quản lý sản phẩm rời Google để gia nhập đội hình mới tại Redmond. Ngoài Amar, các tên tuổi như Sonal Gupta (Trưởng nhóm kỹ thuật), Adam Sadovsky (Kỹ sư phần mềm) và Tim Frank (Quản lý sản phẩm) cũng lần lượt gia nhập Microsoft.
Google đã mất hơn 20 nhân sự tài năng vào tay Microsoft
Palm từng bị Steve Jobs dọa kiện vì âm thầm "câu kéo" nhân tài (2007)
Vào năm 2007, khi Công ty công nghệ Palm bắt đầu thu hút nhân sự từ Apple, Steve Jobs (CEO của Apple lúc bấy giờ) đã gọi điện trực tiếp cho CEO Palm là Edward Colligan để đề xuất một “thỏa thuận ngầm”: hai bên sẽ không tuyển nhân sự của nhau. Nhưng thay vì đơn thuần là một đề nghị, Jobs còn đưa ra cảnh báo rằng nếu Palm không đồng thuận, họ có thể phải đối mặt với các vụ kiện về vi phạm bằng sáng chế - một bước đi được cho là tạo áp lực nặng nề lên đối thủ.
Colligan tiết lộ thông tin cuộc điện thoại giữa ông và Steve Jobs
Ông Colligan cho biết từ chối đề xuất này, cho rằng việc ngăn cản nhân viên tìm kiếm cơ hội mới là “không đúng và rất có thể vi phạm pháp luật.” Ông nhấn mạnh rằng Palm tuyển dụng dựa trên năng lực chứ không nhằm giành nguồn nhân lực từ các công ty đối thủ. Tuy nhiên, Jobs vẫn phản hồi gay gắt, cho rằng lời từ chối đó “không thể chấp nhận được” với Apple và nhắc Colligan cân nhắc kỹ về danh mục bằng sáng chế mà Apple đang nắm giữ.
Vụ việc là một trong những mảnh ghép quan trọng phơi bày mạng lưới các “thỏa thuận không chiêu mộ nhân sự của nhau” giữa các đại gia công nghệ như Apple, Google, Intel, Adobe,… Các thỏa thuận này sau đó đã bị Bộ Tư pháp Mỹ điều tra và kết luận là hành vi vi phạm luật chống độc quyền vào năm 2010.
Email “gây bão” về thỏa thuận ngầm “không tuyển dụng lẫn nhau”
Cả doanh nghiệp lẫn người lao động đều không thể đứng ngoài "cuộc đua" AI
Nhân sự sáng giá nói chung và các kỹ sư AI tài năng nói riêng giờ đây không còn đơn thuần là nhân viên; họ là tài sản chiến lược, có thể định đoạt tương lai của một công ty. Trong bối cảnh AI trở thành công nghệ lõi định hình thế kỷ 21, các tập đoàn đang chuyển từ cạnh tranh sản phẩm sang cạnh tranh con người.
Meta với chiến lược “chi tiền mạnh tay” đã tạo tiền lệ cho một giai đoạn mới: nơi mà những nhóm kỹ sư tài năng có thể bị "mua đứt" bằng một gói lương 200 triệu USD. Apple, dù vẫn trung thành với chiến lược bảo mật và AI tại thiết bị, đang bị buộc phải thay đổi. Công ty đã bắt đầu hợp tác với các nhà phát triển bên ngoài như OpenAI, Anthropic - một động thái chưa từng có trong lịch sử phát triển nội bộ của hãng.
Từ những thỏa thuận ngầm không tuyển dụng nhân sự của nhau giữa Jobs và Schmidt hơn một thập kỷ trước, đến các thương vụ ồn ào và công khai hàng trăm triệu USD hôm nay, cuộc chiến săn chất xám chưa bao giờ ngừng lại. Nó chỉ ngày càng khốc liệt hơn, công khai hơn và đắt đỏ hơn.
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của người lao động, cánh cửa cơ hội không hoàn toàn rộng mở. Khi nhân tài được săn đón quá mức, thị trường dễ rơi vào tình trạng “bong bóng lương” - nơi mức đãi ngộ tăng nhanh hơn so với tốc độ tạo ra giá trị thực tế. Điều này không phản ánh việc nhân sự yếu kém, mà cho thấy sự mất cân đối giữa cung - cầu chất xám, dẫn tới rủi ro dài hạn. Khi thị trường thay đổi, hoặc khi có sự điều chỉnh về nhu cầu, mức lương có thể giảm mạnh, gây ra những khó khăn cho người lao động trong ngành.
Dẫu vậy, với những cá nhân thực sự xuất sắc, cơ hội vẫn hiện hữu. Nếu không đi qua cánh cửa chính thống của phòng nhân sự, họ vẫn có thể bước vào bằng những kết nối trực tiếp với người ra quyết định. Trong một thế giới nơi năng lực thực chiến lên ngôi, bằng cấp hay quy trình chỉ còn là yếu tố phụ. Và những ai đủ giỏi sẽ luôn tìm được đường đi, dù cuộc chơi có thay đổi đến đâu.
Nhã Vy
Subscribe Newsletter của Advertising Vietnam để theo dõi nhiều tin tức hấp dẫn về ngành quảng cáo.
