ADVN

Gần thêm chút Sếu: Khi người trẻ dùng truyền thông để kết nối cộng đồng với câu chuyện bảo tồn thiên nhiên

Nhóm sinh viên ngành Công nghệ truyền thông Trường ĐH FPT TPHCM đưa câu chuyện bảo tồn Sếu đầu đỏ đến gần người trẻ qua một chiến dịch truyền thông sáng tạo, kết hợp kiến thức và trải nghiệm

Gần thêm chút Sếu: Khi người trẻ dùng truyền thông để kết nối cộng đồng với câu chuyện bảo tồn thiên nhiên
Phong Nguyễn
Marketing manager @ AURA Agency16 Thg 11 2026

Giữa những nỗ lực đưa Sếu đầu đỏ trở lại vùng đất ngập nước Đồng Tháp Mười, nhóm sinh viên ngành Công nghệ truyền thông Trường Đại học FPT TP.HCM lựa chọn đóng góp bằng thế mạnh của mình: truyền thông. Không trực tiếp tham gia công tác bảo tồn ngoài thực địa, họ tìm cách thu hẹp khoảng cách giữa những vấn đề sinh thái tưởng chừng xa xôi với nhận thức và đời sống của người trẻ, thông qua dự án “Gần thêm chút Sếu”.

Khi sự vắng bóng của một loài chim kể câu chuyện về cả vùng đất

Có những thay đổi trong tự nhiên không diễn ra đột ngột, mà âm thầm tích tụ qua nhiều năm. Sự thưa vắng dần của Sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp) là một trong số đó. Từng ghi nhận hơn 1.000 cá thể vào cuối những năm 1990, Tràm Chim chứng kiến số lượng Sếu đầu đỏ suy giảm nghiêm trọng trong những thập kỷ tiếp theo, thậm chí không ghi nhận cá thể nào trở về trong giai đoạn 2020–2022. Nhưng đằng sau sự biến mất của loài chim quý hiếm này là một câu chuyện lớn hơn nhiều.

Sếu đầu đỏ không tồn tại tách biệt với môi trường xung quanh. Sự hiện diện của chúng phụ thuộc vào điều kiện đất ngập nước, nguồn thức ăn, chế độ thủy văn và sự cân bằng của các hoạt động sinh thái. Khi những điều kiện ấy thay đổi, khả năng trở về của Sếu đầu đỏ cũng bị ảnh hưởng. Bởi vậy, bảo tồn Sếu đầu đỏ không đơn giản là bảo vệ một loài động vật đang bị đe dọa. Đó còn là câu chuyện về phục hồi sinh cảnh, quản lý nguồn nước, phát triển nông nghiệp bền vững và tìm kiếm sự hài hòa giữa đời sống con người với môi trường tự nhiên. Trong khi các nhà khoa học, cơ quan quản lý và lực lượng bảo tồn đang nỗ lực giải quyết những vấn đề này từ góc độ chuyên môn, một câu hỏi khác được đặt ra: Làm thế nào để những người trẻ sống cách Tràm Chim hàng trăm kilomet cũng có thể hiểu rằng câu chuyện ấy liên quan đến mình?

Đó cũng chính là điểm khởi đầu của dự án “Gần thêm chút Sếu”.

tempImage16KGis.jpg

(Nhóm sinh viên thực hiện dự án và Tiến sĩ Trần Triết)

Nhìn thấy khoảng cách trước khi tìm cách thu hẹp

Dự án được thực hiện bởi nhóm sinh viên ngành Công nghệ truyền thông Trường Đại học FPT TP.HCM, dưới sự hướng dẫn của giảng viên Nguyễn Ngọc Tú Dung, “Gần thêm chút Sếu” là Chiến dịch truyền thông tích hợp (IMC) nhằm tăng nhận diện hình ảnh và kết nối cảm xúc của sinh viên từ 18 đến 24 tuổi tại TP.HCM với Sếu đầu đỏ và hệ sinh thái đất ngập nước Đồng Tháp Mười.

Thay vì bắt đầu bằng một thông điệp kêu gọi bảo vệ thiên nhiên, nhóm lựa chọn tìm hiểu cách người trẻ đang nhìn nhận vấn đề này. Trong một khảo sát với hơn 500 người tham gia, 56% cho rằng các vấn đề bảo tồn thiên nhiên còn xa với cuộc sống của mình. Trong khi đó, 71% mong muốn đóng góp vào hoạt động bảo vệ môi trường nhưng cần những cách thức tham gia phù hợp hơn. Những con số phần nào cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: sự thiếu gắn kết với các vấn đề bảo tồn không nhất thiết xuất phát từ thái độ thờ ơ. Đôi khi, người trẻ nhận thức được tầm quan trọng của môi trường nhưng chưa nhìn thấy mối liên hệ rõ ràng giữa những vấn đề ấy với bản thân.

Từ kết quả nghiên cứu, nhóm xác định thách thức không chỉ là làm cho Sếu đầu đỏ được biết đến nhiều hơn, mà còn phải giúp công chúng hiểu vì sao sự tồn tại của loài chim này có ý nghĩa đối với toàn bộ hệ sinh thái và đời sống con người. Đây cũng là cách nhóm xác định vai trò của mình trong câu chuyện bảo tồn.

tempImagevR1ZEt.jpg

(Nhóm sinh viên thực hiện dự án và cô Nguyễn Ngọc Tú Dung)

Không chỉ kể câu chuyện về Sếu đầu đỏ, mà còn thay đổi cách câu chuyện được tiếp nhận

Một trong những thách thức đối với truyền thông là làm sao truyền tải kiến thức chính xác mà không khiến nội dung trở nên khó tiếp cận. Đặc biệt, với nhóm công chúng trẻ vốn quen thuộc với những hình thức nội dung ngắn, trực quan và giàu tính tương tác, việc truyền tải thông tin bảo tồn đòi hỏi nhiều hơn những bài viết mang tính tuyên truyền đơn thuần. Từ nhận định đó, nhóm đã triển khai “Gần thêm chút Sếu” theo hướng kết hợp kiến thức khoa học với những trải nghiệm phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của sinh viên. Các video ngắn và bài viết trên nền tảng số đưa người xem tiếp cận những kiến thức cơ bản về Sếu đầu đỏ, từ đặc điểm nhận diện, tập tính sinh học đến môi trường sống. Song song, những nội dung có sự tham gia của chuyên gia là Tiến sĩ Trần Triết - Chủ tịch Hội Sếu đầu đỏ Đông Nam Á đã mở rộng câu chuyện sang đặc điểm hệ sinh thái Đồng Tháp Mười, sự thay đổi của môi trường đất ngập nước và những thách thức trong công tác bảo tồn.

Đáng chú ý, dự án không chỉ hướng đến việc khiến người trẻ ghi nhớ thêm những thông tin về một loài chim, mà còn từng bước lý giải mối liên hệ giữa Sếu đầu đỏ với đất, nước, nông nghiệp và sinh kế của cộng đồng địa phương. Từ những kiến thức ấy, nhóm tiếp tục phát triển các sản phẩm tương tác như trò chơi “Sếu Bay” và “Bác Hai chăm Sếu”, cho phép người tham gia tiếp cận những vấn đề sinh thái thông qua hình thức giải trí và trải nghiệm. Ở một góc độ khác, cách làm này thể hiện vai trò của người trẻ trong việc đổi mới phương thức truyền thông về môi trường. Thay vì chỉ tiếp nhận và chia sẻ lại thông tin, nhóm chủ động nghiên cứu, chọn lọc, biên soạn và thiết kế những sản phẩm có khả năng kết nối kiến thức khoa học với công chúng. Trong quá trình ấy, truyền thông không đơn thuần đóng vai trò phổ biến thông tin, mà trở thành công cụ giúp những vấn đề phức tạp được diễn giải bằng ngôn ngữ gần gũi hơn.

Sếu Bay and Bác Hai Chăm Sếu.png

Từ nhận thức trên màn hình đến những kết nối ngoài đời thực

Những nỗ lực của nhóm không dừng lại trên không gian số. Trong hai ngày 9 và 10/11/2026, dự án tổ chức sự kiện tương tác “Gần thêm chút Sếu” tại Trường Đại học FPT TP.HCM, đưa những nội dung truyền thông trước đó vào một không gian tương tác trực tiếp. Thông qua các hoạt động triển lãm, trò chơi, nhận diện Sếu đầu đỏ và các thử thách khám phá kiến thức, người tham gia có cơ hội tiếp cận vấn đề bảo tồn bằng nhiều hình thức khác nhau.

DSC03899.JPG

Một trong những cách đặt vấn đề đáng chú ý tại sự kiện là câu hỏi: “Hộp cơm tấm liên quan gì đến Sếu đầu đỏ?”. Thoạt nghe, đây dường như là hai câu chuyện không có điểm chung. Một bên là món ăn quen thuộc trong đời sống đô thị, bên còn lại là một loài chim quý hiếm gắn liền với vùng đất ngập nước. Tuy nhiên, từ hạt gạo trên đĩa cơm, câu chuyện có thể mở rộng đến phương thức canh tác, việc sử dụng nguồn nước, hóa chất nông nghiệp và những tác động đến môi trường tự nhiên. Cách tiếp cận này cho thấy nỗ lực của nhóm trong việc đưa câu chuyện bảo tồn ra khỏi phạm vi những khái niệm chuyên ngành để kết nối với các vấn đề gần gũi trong đời sống.

DSC02648.JPG

Bên cạnh các hoạt động trải nghiệm, chương trình tọa đàm của dự án tạo không gian trao đổi về nông nghiệp bền vững, bảo tồn hệ sinh thái và trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với môi trường. Việc kết nối những góc nhìn chuyên môn với công chúng sinh viên cũng thể hiện một vai trò quan trọng khác của nhóm: không chỉ sáng tạo nội dung mà còn chủ động tạo điều kiện để kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn và những mối quan tâm xã hội có cơ hội gặp nhau. Đó là giá trị của một hoạt động truyền thông khi vượt ra ngoài việc truyền tải thông điệp và trở thành không gian đối thoại.

_DSC0042.JPG

Người trẻ có thể làm gì trong một vấn đề lớn hơn khả năng của mình?

Bảo tồn Sếu đầu đỏ là một quá trình dài hạn, đòi hỏi nguồn lực, kiến thức chuyên môn và sự phối hợp giữa nhiều bên. Những thách thức liên quan đến phục hồi hệ sinh thái không thể được giải quyết chỉ bằng một chiến dịch truyền thông, càng không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai một nhóm sinh viên. Nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc người trẻ không có vai trò trong tiến trình ấy. Với “Gần thêm chút Sếu”, nhóm sinh viên không lựa chọn đại diện cho những người làm công tác bảo tồn, cũng không đặt mình vào vị trí có thể giải quyết các vấn đề môi trường bằng những lời kêu gọi. Thay vào đó, họ xác định đóng góp phù hợp với năng lực và chuyên môn: nghiên cứu nhận thức công chúng, diễn giải kiến thức khoa học, phát triển nội dung truyền thông và tạo ra những cơ hội để người trẻ tiếp cận với một vấn đề sinh thái quan trọng. Sự tham gia này gợi mở một góc nhìn đáng chú ý về trách nhiệm của thế hệ trẻ. Đóng góp cho cộng đồng không nhất thiết phải bắt đầu bằng những hành động có quy mô lớn, mà có thể xuất phát từ việc nhận diện một vấn đề thực tế và sử dụng kiến thức chuyên môn để tham gia giải quyết một phần của vấn đề đó. Với sinh viên truyền thông, trách nhiệm ấy còn thể hiện ở cách lựa chọn câu chuyện để kể, cách kiểm chứng thông tin trước khi lan tỏa và khả năng kết nối những vấn đề ít được chú ý với sự quan tâm của công chúng.

Từ một dự án trong khuôn khổ đồ án tốt nghiệp, “Gần thêm chút Sếu” mở ra một cách tiếp cận rộng hơn về vai trò của truyền thông trong các vấn đề xã hội: không chỉ tạo sự chú ý nhất thời, mà còn góp phần hình thành hiểu biết và thúc đẩy những hành động có ý nghĩa.

Gan_them_chut_Seu_1200x630.jpg

Để Sếu đầu đỏ không chỉ trở về trong những câu chuyện

Hành trình đưa Sếu đầu đỏ trở lại Tràm Chim vẫn còn nhiều thách thức. Đó là hành trình của những nỗ lực phục hồi môi trường sống, những giải pháp bảo tồn dài hạn và sự chung tay của nhiều lực lượng trong xã hội. Trong hành trình lớn ấy, “Gần thêm chút Sếu” lựa chọn một đóng góp nhỏ nhưng có định hướng rõ ràng: đưa câu chuyện về Sếu đến gần hơn với những người trẻ vốn chưa từng nhìn thấy loài chim này ngoài tự nhiên. Giá trị của dự án không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm truyền thông được thực hiện hay những hoạt động được tổ chức, mà còn ở câu hỏi mà nhóm đặt ra ngay từ đầu: Làm thế nào để một vấn đề tưởng chừng không liên quan đến mình trở thành điều đáng để hiểu và quan tâm? Bởi khoảng cách giữa con người với thiên nhiên không chỉ được đo bằng địa lý. Đôi khi, đó còn là khoảng cách của nhận thức, của sự thiếu thông tin và của những mối liên hệ chưa từng được nhìn thấy. Thu hẹp khoảng cách ấy là một công việc không dễ dàng và cũng không thể hoàn thành trong một chiến dịch ngắn hạn. Nhưng đó là điểm khởi đầu cần thiết để những vấn đề bảo tồn không chỉ tồn tại trong các báo cáo khoa học, mà còn có chỗ đứng trong nhận thức của cộng đồng.

Bài viết liên quan