Kể từ sau đại dịch COVID-19 với sự lên ngôi của mô hình làm việc từ xa, hình thức làm việc freelance trở thành xu hướng và giờ đây đã được “hợp thức hóa” trong thị trường lao động. Tuy nhiên cách thức kiếm tiền trong cộng đồng freelancer vẫn đi cùng với rất nhiều rủi ro khi ngày càng có nhiều nền tảng được mở ra để đáp ứng nhu cầu kết nối giữa doanh nghiệp và các người lao động tự do. Điển hình là trường hợp người lao động đã hoàn thành công việc nhưng không được trả công vì người tuyển dụng là ảo. Hay doanh nghiệp bỏ ra một số tiền lớn nhưng sản phẩm nhận lại không đúng với yêu cầu, kỳ vọng.
Cùng tìm hiểu một số nền tảng phổ biến dành cho freelancer tại thị trường Việt Nam để hiểu rõ về cơ chế vận hành, nắm rõ các quy tắc cần thiết để tránh những rủi ro không đáng có.
Upwork
Tính đến nay, Upwork được xem là nền tảng tìm kiếm việc làm tự do lớn nhất thế giới với mạng lưới kết nối gần 20 triệu freelancer với 5 triệu doanh nghiệp trên toàn cầu. Là người tiên phong cũng như thành công nhất trong thị trường tạo việc làm online, Upwork tạo ra một môi trường tuyển dụng cho cả doanh nghiệp và người làm việc mọi lĩnh vực như Web Development, Design, Copywriting, Virtual Assistants,...
Upwork mở rộng dịch vụ cung cấp ở mọi lĩnh vực, phù hợp cho mọi đối tượng
Quy trình làm việc trên Upwork tương tự như một mạng xã hội. Theo đó, mỗi người tham gia cần phải tạo tài khoản và cập nhật các thông tin cần thiết cho việc tuyển dụng. Bất kể là doanh nghiệp hay freelancer cũng cần phải xây dựng một hồ sơ thật tốt với mức độ uy tín cao dựa vào tính năng đánh giá của nền tảng.
Một số điểm đáng lưu ý khi làm việc trên Upwork:
- Tuyệt đối không chấp nhận các thanh toán ngoài nền tảng: Để đáp ứng chi phí vận hành và duy trì một nền tảng chất lượng, Upwork thu phí người dùng khá cao (10% trên giá trị giao dịch) kèm theo phí rút tiền dành cho freelancer. Điều này vô hình trung dẫn đến tình trạng freelancer muốn giao dịch bên ngoài với khách hàng để hạn chế tối thiểu các khoản phí đó. Tuy nhiên điều này sẽ gây nên những rủi ro nhất định cho chính quyền lợi và sự an toàn của freelancer. Ngoài ra, nếu hành động này bị phát hiện, Upwork cũng sẽ khóa tài khoản của họ.
- Không nhận quá nhiều job khi không có khả năng đảm bảo chất lượng: Cơ chế để doanh nghiệp chọn ra freelancer ưng ý chính là bid (đấu thầu). Khi mở tài khoản tại Upwork, freelancer phải xây dựng cho mình hồ sơ công việc và portfolio. Tuy nhiên, không như các quy trình tuyển dụng thông thường, việc làm trên Upwork yêu cầu nghiêm ngặt về thời gian hoàn thành và chất lượng sản phẩm. Nếu freelancer nhận quá nhiều job cùng một lúc và không đảm bảo được tiến độ cũng như kết quả đúng với mong muốn khách hàng, họ sẽ bị đánh giá thấp trên nền tảng, từ đó hạn chế cơ hội được chấp nhận ở những job sau.
Là nền tảng tìm kiếm việc làm lớn nhất hiện nay, Upwork quy tụ nhiều khách hàng lẫn freelancer chuyên nghiệp
- Cạnh tranh gay gắt và mức độ kiểm duyệt chặt chẽ: Được xây dựng để đáp ứng nhu cầu khách hàng doanh nghiệp, Upwork áp dụng các quy tắc kiểm duyệt cực kỳ chặt chẽ và nghiêm ngặt. Đồng thời chiến lược của nền tảng này là đề cao chất lượng của sản phẩm, mang lại uy tín mạnh mẽ để chiếm lĩnh vị trí số 1 trên thị trường. Thế nên mọi thang đo đánh giá của Upwork đều được dựa theo chuẩn quốc tế. Cũng vì vậy mà số lượng doanh nghiệp cũng như freelancer tin tưởng và tham gia vào nền tảng được cũng thuộc hàng đông đảo nhất trên thị trường, dẫn đến mức độ cạnh tranh cao, buộc các doanh nghiệp và cá nhân đều phải xây dựng profile và kinh nghiệm thật uy tín.
Fiverr
Đi ngược lại với Upwork, Fiverr lựa chọn chiến lược “Lấy dịch vụ làm sản phẩm”. Vì vậy có thể hiểu, nếu như Upwork được xây dựng dành cho các khách hàng doanh nghiệp có mong muốn tìm kiếm freelancer, nền tảng này ưu tiên nhu cầu và khả năng của freelancer hơn.
Tại Fiverr, freelancer đóng vai trò là người bán thế nên hệ thống được thiết kế giúp dễ dàng tìm kiếm và chọn lọc các “khách hàng mục tiêu là các doanh nghiệp, dựa trên khả năng chuyên môn và mức giá “bán” phù hợp của freelancer. Dựa trên các kinh nghiệm và chất lượng dịch vụ mà freelancer cung cấp, Fiverr cũng xây dựng hệ thống phân cấp người bán giúp họ dễ dàng tiếp cận những khách hàng tiềm năng, chấp nhận trả mức giá hấp dẫn hơn.
Fiverr chú trọng hơn vào quyền lợi của các Freelancer
Một số điểm đáng lưu ý khi làm việc trên Fiverr:
- Giai đoạn đầu cần rất nhiều nỗ lực: Vì số lượng freelancer sử dụng Fiverr hiện nay cực kỳ đông, đồng nghĩa với mức độ cạnh tranh cao, đặc biệt là ở các công việc cơ bản. Vì vậy các freelancer cần chịu khó xây dựng và rèn luyện những kỹ năng chuyên môn vững chắc, thậm chí tìm ra cho mình một sở trường đặc trưng, ấn tượng để đáp ứng các yêu cầu đặc biệt từ khách hàng, nhằm giảm thiểu mức độ cạnh tranh.
- Chú ý về thái độ giao tiếp với khách hàng: Vì là nền tảng “bán dịch vụ” nên các freelancer được xem là người làm “dịch vụ”. Chính vì thế, yêu cầu về một thái độ niềm nở, thân thiện và hết mình vì sản phẩm mình cung cấp là một điểm cộng lớn bởi rất dễ để khách hàng đánh giá kém chất lượng phục vụ của freelancer chỉ vì thái độ làm việc không nhiệt tình. Đôi khi các freelancer cần phải nắm bắt được tư duy rằng: “Làm dịch vụ là phải làm vượt kỳ vọng khách hàng” để thành công và phát triển nhanh chóng.
- Biết cách định giá cá nhân: Thị trường dịch vụ của freelancer không có một thang đo về giá cố định. Thay vào đó, tất cả mức giá sẽ được linh động tùy thuộc và sự cân nhắc giữa khả năng cung cấp của freelancer và khả năng chi trả của doanh nghiệp. Nếu là một người mới trong ngành, freelancer có thể sẽ phải cố gắng chịu thiệt một thời gian, hạ giá xuống thấp hơn mức trung bình để dễ thu hút các khách hàng. Đến khi đã tích lũy được nhiều sản phẩm chất lượng, freelancer có thể từ từ nâng giá lên và đảm bảo rằng sẽ có nhiều doanh nghiệp tìm đến vì sự uy tín của họ đã được xây dựng thành công.
Chú trọng vào dịch vụ khách hàng sẽ giúp freelancer nổi bật trên nền tảng Fiverr
Freelance Writing Gigs
Là một nền tảng chuyên sâu hơn dành cho các Freelance Copywriter, các công việc tại Freelance Writing Gigs yêu cầu tính chuyên môn, kiến thức về các lĩnh vực mang tính học thuật cũng như đòi hỏi khả năng ngôn ngữ tiếng Anh ở mức chuyên nghiệp. Vì vậy mà nền tảng này ít cạnh tranh hơn so với các nền tảng đại trà cũng như có mức giá hấp dẫn hơn cho từng yêu cầu về dịch vụ.
Tuy nhiên, một điều cần lưu ý rằng Freelance Writing Gigs đưa ra mức phí là 15 USD/tháng (tương đương 356.000 VND) cho gói cơ bản. Vì thế, các freelancer cần chắc chắn về khả năng chuyên môn của mình, dày dặn kinh nghiệm cũng như gắn bó lâu dài với công việc Freelance Copywriter này để có thể hoàn thành các sản phẩm chất lượng nhất và đảm bảo thu nhập khi sử dụng nền tảng.
Freelance Writing Gigs đòi hỏi kiến thức và khả năng viết học thuật
Một số điểm đáng lưu ý khi làm việc trên Freelance Writing Gigs:
- Nắm vững kiến thức chuyên môn: Bên cạnh khả năng viết tốt, các freelancer cần có độ am hiểu nhất định về đặc thù của các lĩnh vực, ngành hàng nhất định bởi đa số các doanh nghiệp trên nền tảng này đều hoạt động ở các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn và tính học thuật cao. Đồng thời nhà điều hành Freelance Writing Gigs cũng áp dụng rất nghiêm ngặt các quy định về chất lượng nội dung.
- Số lượng job hạn chế nhưng mang tính dài hạn: Tại Freelance Writing Gigs, các doanh nghiệp thường có nhu cầu tuyển dụng cho một dự án dài hạn, cần thời gian nghiên cứu và hiệu chỉnh nội dung kỹ lưỡng. Vì vậy nên số lượng job sẽ không dồi dào và cập nhật liên tục như các nền tảng khác. Nhưng nếu freelancer đáp ứng được yêu cầu khó khăn từ doanh nghiệp, phần lớn sẽ được ký hợp đồng lâu dài và có nguồn thu nhập ổn định.
Tạm kết
Có thể thấy, thị trường freelancer hiện nay đang cạnh tranh rất khốc liệt nguyên do từ sự ảnh hưởng về lối sống hậu Đại dịch Covid-19. Phương án duy nhất cho các freelancer chính là đầu tư ở khả năng chuyên môn của mình và tập trung phát triển vào một lĩnh vực cụ thể để khiến profile và kinh nghiệm trở nên nổi bật hơn trên thị trường. Ngoài ra, khi xu hướng toàn cầu hoá đang ngày một trở nên phổ biến, hãy ưu tiên trau dồi kỹ năng Tiếng Anh vững để dễ dàng kết nối với các doanh nghiệp lớn, có mức độ uy tín cao trên toàn cầu.
Quỳnh Hương
