Khi Việt Nam chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang phát triển “kinh tế nông nghiệp”, giao dịch nông sản không còn chỉ xoay quanh giá và sản lượng. Minh bạch nguồn gốc, chuẩn hóa chứng từ và dữ liệu giao dịch đang trở thành yêu cầu vận hành bắt buộc.
Chuẩn hoá quy trình là thiết yếu
Trong nhiều năm, giao dịch nông sản tại Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc B2B thường được vận hành theo mô hình phân mảnh, phụ thuộc vào nhiều tầng trung gian và thiếu chuẩn dữ liệu thống nhất. Cách làm này có thể linh hoạt trong thời kỳ trước, khi sản xuất - thương mại - tiêu thụ theo cách truyền thống, phục vụ nhu cầu cơ bản, không sử dụng nhiều công nghệ. Tuy nhiên, khi “sản xuất nông nghiệp” dần chuyển sang tư duy “kinh tế nông nghiệp” với nhu cầu tiêu thụ đa dạng, tốc độ, tiện lợi hơn, cách làm cũ dần bộc lộ nhiều hạn chế, khó đáp ứng được khả năng truy xuất, quản trị và kết nối chuỗi.
Sự thay đổi này không chỉ đến từ thị trường, mà còn được thúc đẩy từ các chủ trương chính sách của Chính phủ. Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn 2050 cùng các văn bản như Quyết định 150/QĐ-TTg, Quyết định 56/QĐ-BTTTT hay Nghị quyết 19-NQ/TW đều nhấn mạnh yêu cầu tổ chức sản xuất – kinh doanh theo chuỗi giá trị, hiện đại hóa kênh thương mại và đưa nông sản lên các nền tảng giao dịch số có khả năng chuẩn hóa dữ liệu, truy xuất nguồn gốc và chứng từ.
Minh bạch và chuẩn hóa không còn là “lựa chọn”, mà là điều kiện để các đơn vị F&B giảm rủi ro và duy trì hoạt động ổn định.
Trong ngành F&B, áp lực minh bạch hóa càng trở nên cụ thể. Hoạt động nhập nguyên liệu không chỉ cần ổn định về nguồn cung, mà còn phải đáp ứng yêu cầu quản trị ngày càng chặt chẽ về hóa đơn và dữ liệu giao dịch. Theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/06/2025, các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống thuộc diện áp dụng phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối chuyển dữ liệu với cơ quan thuế. Điều này khiến bài toán tổ chức giao dịch đầu vào vốn linh hoạt nhưng rời rạc trở thành một thách thức vận hành thực tế.
Freso: Giải pháp số hoá thương mại nông sản Việt
Từ những yêu cầu ngày càng rõ nét về minh bạch, chuẩn hóa và dữ liệu trong giao dịch nông sản, một số doanh nghiệp công nghệ Việt bắt đầu tiếp cận thị trường này như một bài toán nền tảng. Trong số đó, Freso được Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel – đơn vị trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) phát triển như một sàn thương mại điện tử nông sản B2B, kết nối cung cấp nguyên liệu thực phẩm trực tiếp từ nông trại, hợp tác xã đến các nhà hàng, quán ăn, quán cà phê (F&B). Freso quy tụ hơn 100 nhà cung cấp, đảm bảo hơn 10.000 mặt hàng chất lượng và đủ 100% hóa đơn VAT.
Ở giai đoạn đầu, Freso triển khai chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM, hai địa bàn tập trung khoảng 2/3 trong tổng số hơn 323.000 cơ sở F&B đang hoạt động trên cả nước (theo số liệu của iPOS.vn và Nestlé Professional đến cuối năm 2024). Việc lựa chọn các trung tâm tiêu thụ lớn cho phép nền tảng tiếp cận khu vực có mật độ giao dịch cao và mức độ sẵn sàng lớn hơn với mô hình giao dịch số, minh bạch.
Về mặt vận hành, Freso hướng tới giảm tình trạng giao dịch phân mảnh bằng cách đưa các bên tham gia vào một hệ thống thống nhất.
Khi nguồn cung – cầu được kết nối tập trung, dữ liệu về sản phẩm, nhà cung cấp và chứng từ không còn nằm rải rác theo từng mối giao dịch, mà được quản lý xuyên suốt. Cách tiếp cận này giúp các đơn vị F&B thuận lợi hơn trong quản trị đầu vào, đồng thời tạo điều kiện để nông sản được tiêu thụ theo chuỗi giá trị bài bản.
Ở góc độ trải nghiệm, nền tảng áp dụng cơ chế cá nhân hóa giao diện theo khu vực địa lý và nhu cầu sử dụng, giúp người dùng tiếp cận danh mục sản phẩm và nhà cung cấp phù hợp với đặc thù vận hành của từng mô hình kinh doanh.
Đặt trong bức tranh rộng hơn của chuyển đổi số quốc gia, Freso là một giải pháp số hoá thương mại điện tử B2B với cách tiếp cận tổng thể bài toán nông nghiệp từ giao dịch và dữ liệu, thay vì chỉ giải quyết từng khâu riêng lẻ. Cùng với tiến trình phát triển kinh tế nông nghiệp, Freso hướng tới góp phần xây dựng nền tảng dữ liệu và quy trình giao dịch chuẩn hóa, tạo tiền đề để nông sản Việt nâng cao giá trị và đáp ứng tốt hơn các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.
Theo Freso
