Từ việc hóa thân thành chú tiểu trong ngôi chùa ảo, thắp nến tại nhà thờ trực tuyến đến những trò chơi mô phỏng tu tiên, tích công đức hay khám phá thế giới tâm linh, các trải nghiệm mang màu sắc tín ngưỡng đang trở thành chất liệu mới trên mạng xã hội.
Không cần đến một địa điểm cụ thể, người dùng vẫn có thể thực hiện những thao tác quen thuộc chỉ bằng vài cú chạm màn hình. Đằng sau sức hút này là sự giao thoa giữa văn hóa meme, cơ chế tương tác của trò chơi và nhu cầu tìm kiếm cảm giác thư giãn trong đời sống số. Tuy nhiên, khi ranh giới giữa giải trí và thực hành tín ngưỡng ngày càng dễ bị xóa nhòa, hiện tượng cũng đặt ra những câu hỏi về nhận thức, giá trị văn hóa và nguy cơ thương mại hóa niềm tin.
Từ ngôi chùa ảo đến những không gian tâm linh trên mạng
Cuối tháng 10/2026, Park Jin-won, người tốt nghiệp chuyên ngành văn học Anh đã tạo nên ngôi chùa online mang tên Sansa tại Hàn Quốc được phát triển bằng công cụ lập trình AI Codex của OpenAI. Thay vì xây dựng một trò chơi có nhiệm vụ hay thử thách, nền tảng này đưa người dùng vào không gian mô phỏng chùa chiền, nơi họ có thể hóa thân thành chú tiểu, di chuyển trong khuôn viên, chắp tay, lễ Phật, lần tràng hạt hoặc ngồi thiền. Theo tờ báo Herald Business của Hàn Quốc, Sansa ghi nhận khoảng 600.000 lượt truy cập trong ba ngày đầu ra mắt và vượt mốc một triệu lượt vào ngày 1/11/2026.
Hiệu ứng lan truyền nhanh chóng đưa ý tưởng này đến nhiều thị trường, trong đó có Việt Nam. Một số nền tảng như Niệm Phật Online cho phép người chơi tạo nhân vật, bước vào chính điện, lạy Phật, tụng kinh, thắp hương, dâng hoa và thả hoa đăng. Trải nghiệm không còn dừng ở việc xem livestream hay nghe các bài giảng trực tuyến, mà chuyển sang hình thức nhập vai, nơi người dùng trực tiếp điều khiển nhân vật và thực hiện những thao tác mô phỏng.
Không gian tâm linh ảo cũng không chỉ giới hạn trong Phật giáo. Các mô hình nhà thờ trực tuyến như InPeace đưa người dùng vào một thánh đường mô phỏng, cho phép thắp nến, gửi lời cầu nguyện và lắng nghe thánh ca. Một số nền tảng khác tái hiện không gian nhà thờ Tin Lành hoặc các hoạt động cầu nguyện cộng đồng. Trong khi đó, những ý tưởng như tu tiên, tích điểm công đức, xin xăm hay khám phá các tầng địa ngục trong thế giới giả tưởng tiếp tục mở rộng chất liệu cho những trải nghiệm mang màu sắc tâm linh trên Internet.
Vì sao giới trẻ hào hứng “tu online”?
Khi văn hóa meme gặp trải nghiệm tương tác
Một trong những yếu tố giúp các nền tảng tâm linh trực tuyến thu hút người trẻ nằm ở cách chúng kết hợp những biểu tượng quen thuộc với cơ chế tương tác của trò chơi điện tử. Thay vì tiếp nhận nội dung một chiều, người dùng được tự do tạo nhân vật, lựa chọn hành động, di chuyển trong không gian ảo và quan sát kết quả ngay trên màn hình.
Những chi tiết như bảng xếp hạng công đức, thanh điểm tự tăng sau mỗi lần gõ mõ, số lượt lễ Phật hay nhân vật đồng loạt cúi đầu tạo nên cảm giác vừa quen thuộc vừa kỳ lạ. Khi được đặt trong một giao diện giống game, các nghi thức vốn mang tính trang nghiêm có thể trở thành chất liệu cho những tình huống hài hước, dễ được chụp màn hình, quay video và chia sẻ.
Đây cũng là điểm giao thoa với văn hóa meme. Một thao tác lặp đi lặp lại, một nhân vật ảo có biểu cảm ngộ nghĩnh hay một thông báo “công đức +1” đều có thể được biến thành câu chuyện hài hước về áp lực cuộc sống, chuyện tình cảm, công việc hoặc những mong muốn rất đời thường. Người dùng không nhất thiết phải có niềm tin tôn giáo hay ý định tu tập mới tham gia; đôi khi, họ đơn giản muốn thử một trải nghiệm lạ, tạo nội dung vui vẻ cùng bạn bè hoặc bắt kịp chủ đề đang được bàn tán.
Nhu cầu tìm kiếm sự an yên và tâm lý “tâm linh ăn liền”
Bên cạnh yếu tố giải trí, sức hút của những không gian này còn có thể được nhìn nhận từ nhu cầu tìm kiếm sự bình yên trong đời sống hiện đại. Áp lực học tập, công việc, tài chính và các mối quan hệ khiến nhiều người trẻ có nhu cầu tìm một khoảng lặng để tạm rời khỏi nhịp sống thường nhật. Tuy nhiên, không phải ai cũng có đủ thời gian, điều kiện hoặc sự sẵn sàng để tham gia các hoạt động tín ngưỡng trực tiếp.
Trong bối cảnh đó, một không gian trực tuyến có thể mang lại cảm giác thư giãn với rào cản tham gia thấp. Người dùng chỉ cần mở trình duyệt, chọn nhân vật, ngồi thiền hoặc lắng nghe âm thanh chuông chùa, tiếng thánh ca. Không cần di chuyển, chuẩn bị hay tương tác trực tiếp với người khác, họ vẫn có thể trải nghiệm một khoảng thời gian tách khỏi những thông báo và công việc đang chờ xử lý.
Dù vậy, cần tránh đánh đồng mọi hình thức thực hành trực tuyến với sự hời hợt. Việc nghe thuyết giảng, thiền định hoặc cầu nguyện qua Internet có thể là lựa chọn có ý nghĩa với một số người, nhất là khi họ gặp trở ngại trong việc tiếp cận trực tiếp. Ở góc độ tâm lý, những hành động lặp lại có nhịp điệu như lần tràng hạt, gõ mõ hay ngồi yên có thể tạo cảm giác tập trung và giúp một số người tạm thời giảm sự phân tán chú ý. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để kết luận riêng hành vi “gõ mõ ảo” hay “sám hối online” có tác dụng trị liệu tâm lý, giúp giải tỏa cảm giác tội lỗi hoặc tạo ra hiệu quả chữa lành được kiểm chứng.
Tính bất ngờ và thuật toán mạng xã hội tạo thành vòng lặp viral
Sự lan truyền của các nền tảng này còn được thúc đẩy bởi tính mới lạ và khả năng tạo nội dung. Một trò chơi mô phỏng việc đi chùa vốn đã đủ khác biệt so với những hình thức giải trí thông thường. Khi người dùng bắt gặp hình ảnh hàng trăm nhân vật ảo cùng ngồi thiền, một bảng điểm công đức hoặc những hành động có phần ngộ nghĩnh, họ có lý do để dừng lại, tò mò và chia sẻ.
Đặc biệt, trải nghiệm có thể được ghi lại bằng ảnh chụp màn hình hoặc video ngắn, không cần người dùng đầu tư nhiều thời gian sản xuất nội dung. Mỗi người chơi vừa là người tham gia, vừa có thể trở thành người giới thiệu nền tảng đến cộng đồng của mình. Những bình luận hài hước, cách diễn giải sáng tạo hoặc các tình huống bất ngờ tiếp tục tạo thêm chất liệu cho những lượt chia sẻ tiếp theo.
Một nghiên cứu tổng quan về tâm lý học lan truyền thông tin, đăng trên tạp chí Trends in Cognitive Sciences năm 2025, chỉ ra rằng những nội dung có khả năng thu hút sự chú ý, kích thích cảm xúc hoặc liên quan đến các chuẩn mực xã hội thường có lợi thế lan truyền. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh một nghịch lý: nội dung được chia sẻ rộng rãi không nhất thiết là nội dung được nhiều người yêu thích. Điều này giúp lý giải vì sao một chủ đề gây tranh luận, thậm chí tạo ra phản ứng trái chiều, vẫn có thể tiếp tục xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội.
Mặt tối và những phản ứng trái chiều từ dư luận
Ở góc độ văn hóa, một số ý kiến bày tỏ lo ngại về cách các biểu tượng tôn giáo và nghi thức tín ngưỡng được tái hiện trong trò chơi, meme trực tuyến. Đặc biệt, khi người dùng xem việc lạy Phật, thắp hương hay tích điểm công đức qua màn hình như một hình thức tu tập thực sự, ranh giới giữa trải nghiệm giải trí và thực hành tín ngưỡng có thể trở nên thiếu rõ ràng. Tuy nhiên, cần phân biệt những hoạt động mô phỏng này với việc tìm hiểu giáo lý hay tiếp cận các nội dung tôn giáo qua nền tảng số.
Bên cạnh đó, người dùng cũng cần lưu ý đến nguy cơ một số tài khoản lợi dụng sự quan tâm của cộng đồng để quảng bá dịch vụ xem bói, bán vật phẩm tâm linh hoặc kêu gọi quyên góp thiếu minh bạch. Đây là rủi ro có thể xuất hiện trên các nền tảng trực tuyến nói chung, không phải đặc điểm của toàn bộ trào lưu đi chùa online. Vì vậy, người tham gia nên kiểm tra nguồn thông tin, thận trọng với những lời mời chuyển tiền để cầu an, giải hạn hoặc tích lũy công đức, đồng thời tránh truy cập các đường link và ứng dụng không rõ nguồn gốc.
Ranh giới giữa sáng tạo công nghệ và tôn trọng niềm tin
Sự xuất hiện của các nền tảng đi chùa, đi nhà thờ hay trải nghiệm thế giới tâm linh trực tuyến cho thấy công nghệ đang mở rộng cách con người tiếp cận những nhu cầu vốn gắn với đời sống tinh thần. Không gian số có thể trở thành nơi tìm hiểu giáo lý, nghe thuyết giảng, thực hành thiền hoặc đơn giản là tìm một khoảng lặng giữa nhịp sống bận rộn. Nếu được xây dựng với mục đích rõ ràng và nội dung phù hợp, những nền tảng này có thể bổ sung một phương thức tiếp cận mới, thay vì mặc nhiên bị xem là tiêu cực.
Tuy nhiên, sự sáng tạo cần đi cùng hiểu biết và trách nhiệm. Với người dùng, điều quan trọng là phân biệt trải nghiệm giải trí với hoạt động thực hành tín ngưỡng, không xem điểm số hay thao tác ảo là thước đo công đức, đồng thời cảnh giác trước những lời mời gọi chuyển tiền để đổi lấy phúc lành. Với nhà phát triển, việc sử dụng biểu tượng tôn giáo cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tránh biến niềm tin thành công cụ câu tương tác hoặc thương mại hóa thiếu kiểm soát.
Bảo Trân
Subscribe Newsletter của Advertising Vietnam để theo dõi nhiều tin tức hấp dẫn về ngành quảng cáo
