Khi bước chân vào thị trường lao động, những người trẻ mới ra trường, hay còn gọi là newbie chưa có nhiều trải nghiệm chuyên môn thường đối mặt với vô vàn câu hỏi: “CV nên viết gì nếu chưa có thành tích rõ rệt?”, “Phỏng vấn cần thể hiện như thế nào để được tuyển?”, thậm chí “làm sao để đánh giá môi trường đó có phù hợp với bản thân?”.
Từ góc nhìn của nhà tuyển dụng, đây là cả một quá trình chuẩn bị nội lực, bao gồm việc hiểu rõ bản thân, xây dựng tư duy đúng đắn và sẵn sàng thích nghi với tốc độ cao.
Viết CV: Từ “trình bày đẹp” đến “kể chuyện đúng”
Không như định kiến phổ biến rằng một bản CV “đẹp” là CV dày thành tích hay chất đầy chứng chỉ, theo Ms. Kiều Huỳnh - Talent Acquisition & Employer Branding tại Công ty công nghệ Base.vn, điều nhà tuyển dụng thực sự quan tâm là tính chân thực và sự kết nối giữa cá nhân người viết với công việc họ đang tìm kiếm.
“CV đẹp là CV phản ánh đúng con người bạn - bạn là ai, bạn đang tìm kiếm điều gì và kỳ vọng điều gì ở công việc sắp tới.”
Với những ứng viên chưa có nhiều kinh nghiệm, đây là một điểm mấu chốt cần lưu ý. Một bản CV tốt không phải là danh sách liệt kê thành tích, mà nên được xây dựng như một câu chuyện ngắn, kể lại hành trình học tập, trải nghiệm và định hướng tương lai. Thông qua đó, nhà tuyển dụng sẽ hiểu rõ hơn về mục tiêu nghề nghiệp của ứng viên, đồng thời đánh giá được mức độ phù hợp giữa ứng viên và môi trường làm việc.
Thay vì tự ti rằng “chưa có gì nổi bật ngoài điểm số”, các nhân sự trẻ nên tập trung khắc họa một bức tranh rõ nét về bản thân, như ứng viên đã trải qua những gì, rút ra được điều gì và muốn gì ở chặng đường tiếp theo. Điều HR tìm kiếm không phải là một hồ sơ hoành tráng, mà là “sự chân thành, khả năng tự nhận thức và một định hướng rõ ràng cho tương lai.”
CV không cần phức tạp, nhưng nếu được trình bày bằng ngôn ngữ rõ ràng, kết hợp ví dụ cụ thể hoặc số liệu hợp lý để thể hiện tư duy, tính cách và hành động, thì hoàn toàn có thể tạo ấn tượng mạnh. Tuy nhiên, Ms. Kiều Huỳnh nhấn mạnh, CV chỉ là bước khởi đầu. Điều làm nên sự khác biệt của một ứng viên chính là thái độ học hỏi, tinh thần chủ động và khả năng hiểu rõ bản thân: “Một ứng viên có thể chưa có ‘profile xịn’, nhưng nếu bạn hiểu bản thân, bạn sẽ biết đặt câu hỏi đúng, học nhanh và phát triển đúng hướng.”
Khả năng hiểu mình được thể hiện qua việc nhận thức rõ ràng: mình muốn làm gì, không muốn gì, môi trường làm việc như thế nào thì phù hợp. Những điều tưởng như trừu tượng này lại giúp ứng viên định hình lộ trình phát triển cá nhân hiệu quả hơn và để lại dấu ấn rõ nét trong mắt nhà tuyển dụng.
Trước thực trạng nhiều bạn trẻ có xu hướng "tô vẽ" quá đà trong CV, Ms. Kiều Huỳnh cũng đưa ra lời khuyên thực tế:
“Nếu bạn ‘vẽ’ một phiên bản khác về mình trong CV thì rất có khả năng bạn sẽ thu hút những công ty cũng hoạt động ở ‘tần số’ tương tự. Vì ngay từ đầu bạn đã cố gắng tạo nên một hình ảnh không đúng với mình, thì không chỉ nhà tuyển dụng bị hiểu sai mà chính bạn cũng sẽ cảm thấy mệt mỏi khi phải làm những việc không dành cho bản thân.”
Việc trình bày không trung thực, quá hấp dẫn có thể dẫn đến sự “lệch pha” giữa kỳ vọng và thực tế công việc, điều này không chỉ tạo áp lực cho ứng viên mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả công việc sau này. Vì vậy, thay vì cố gắng làm đẹp hồ sơ một cách thiếu thực tế, các newbie nên tập trung xác định điểm yếu của bản thân, từ đó chủ động cải thiện. Một bản CV trung thực, có chiều sâu sẽ đáng tin cậy hơn nhiều so với một hồ sơ hào nhoáng nhưng thiếu nền tảng.
Với ứng viên chưa có kinh nghiệm, Ms. Kiều Huỳnh đề xuất cấu trúc CV nên xoay quanh bốn trụ cột chính:
- Giới thiệu bản thân ngắn gọn: Tên, chuyên ngành và định hướng nghề nghiệp.
- Hành trình học tập và trải nghiệm: Đã làm gì, học được gì, rút ra điều gì.
- Mục tiêu nghề nghiệp: Mong muốn học hỏi và phát triển như thế nào từ công việc sắp tới.
- Kỹ năng và phẩm chất nổi bật: Ví dụ như tư duy logic, khả năng teamwork hay chịu được áp lực.
Để làm nổi bật những nội dung này, ứng viên nên sử dụng các ví dụ thực tế từ những hoạt động cụ thể như dự án học tập, câu lạc bộ, hoạt động tình nguyện... Những trải nghiệm này sẽ giúp thể hiện tư duy, cá tính cũng như tiềm năng phát triển nhằm tạo sức nặng thật sự trong mắt nhà tuyển dụng.
Phỏng vấn: Không cần trả lời trơn tru, chỉ cần hiểu mình
Đối với nhiều bạn trẻ mới ra trường, buổi phỏng vấn thường được xem là một “bài kiểm tra” mà họ cần vượt qua bằng sự hoàn hảo, trả lời trơn tru, hoặc phô diễn thành tích. Thế nhưng, theo góc nhìn từ người làm tuyển dụng, phỏng vấn không phải là sân khấu để "diễn", mà là nơi để thể hiện sự hiểu mình, sự cam kết và thái độ học hỏi.
Ms. Kiều Huỳnh cho rằng điều giá trị nhất trong một buổi phỏng vấn không nằm ở khả năng nói hay như quảng cáo, mà ở chỗ ứng viên hiểu rõ bản thân và con đường mình đang chọn:
“Câu hỏi “Hãy kể về bản thân” nghe có vẻ đơn giản nhưng lại là cơ hội để bạn thể hiện nhiều điều: khả năng kết nối với người đối diện, sự tự tin, khả năng làm chủ cuộc trò chuyện và đặc biệt là tâm thế mà bạn mang tới buổi phỏng vấn. Mình có thể cảm nhận được rất rõ rằng bạn là người tự tin hay đang gồng mình, bạn biết điều hay... biết tuốt.”
Nhân sự phỏng vấn với nhà tuyển dụng là một cuộc gặp gỡ hai chiều, nơi cả ứng viên và nhà tuyển dụng đều có quyền lựa chọn, chứ không phải là vòng loại một chiều như nhiều người vẫn nghĩ. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc ứng viên nên chuẩn bị kỹ trước buổi gặp gỡ: không chỉ tìm hiểu về công ty và vị trí ứng tuyển, mà còn cần làm rõ những kỳ vọng cá nhân đối với môi trường làm việc tương lai.
Theo Ms. Kiều Huỳnh, một điểm đặc biệt trong quá trình phỏng vấn được các nhà tuyển dụng nhấn mạnh là “tốc độ” - yếu tố đang ngày càng được nhiều doanh nghiệp tìm kiếm ở người trẻ.
“Không chỉ là làm việc nhanh, mà là tốc độ học những điều mới, nhất là những điều lạ, khó và cần vượt qua vùng an toàn. Cả tốc độ chữa lành nữa, tức là sau khi gặp áp lực, bạn có thể hồi phục tinh thần và làm lại nhanh chóng,” cô chia sẻ.
Trong bối cảnh thay đổi nhanh chóng của thị trường, yếu tố "tốc độ" mang nhiều tầng nghĩa: là khả năng học hỏi nhanh, là sự chủ động trong hành động, là tinh thần cầu thị khi đối mặt với thất bại, và là sự hồi phục tâm lý khi làm việc dưới áp lực cao. Chính những yếu tố mềm này mới thực sự phản ánh tiềm năng phát triển dài hạn, đặc biệt ở những ứng viên chưa có nhiều kinh nghiệm.
Ngoài năng lực cá nhân, việc hiểu rõ về công ty và ngành nghề ứng tuyển cũng là yếu tố then chốt giúp ứng viên xây dựng cuộc đối thoại hai chiều trong buổi phỏng vấn. Ms. Kiều Huỳnh cho biết: “Người ra quyết định tốt nhất là người có nhiều thông tin nhất.”
Với tư duy đó, các newbie nên chủ động tìm hiểu về ngành nghề công ty đang hoạt động, những thách thức trong ngành, vai trò của vị trí mình đang ứng tuyển và cả văn hoá tổ chức. Một vài bài viết trên fanpage công ty, một video TikTok hậu trường của nhân viên quay “một ngày làm việc của tôi tại công ty”, một post chia sẻ từ nhân viên nội bộ trên LinkedIn hoặc Threads, hay qua những buổi phỏng vấn cùng Managers/CEO của công ty trên báo đài, YouTube đôi khi mang lại cái nhìn chân thực hơn bất kỳ profile doanh nghiệp bóng bẩy nào.
Bên cạnh phần chuẩn bị về thông tin, một nội dung mà nhiều ứng viên bỏ qua nhưng lại vô cùng quan trọng chính là sự hiểu biết về pháp luật lao động. Theo Ms. Kiều Huỳnh, đây là một phần không thể thiếu trong hành trang của các ứng viên trẻ: “Khi mới ra trường, nhiều bạn thường quá tập trung vào việc ‘được nhận’ mà quên mất rằng: đi làm là một mối quan hệ hai chiều giữa người lao động và doanh nghiệp. Việc hiểu luật lao động giúp ứng viên bảo vệ quyền lợi chính đáng của bản thân, và cũng là cách để bạn thể hiện mình là người chuyên nghiệp, nghiêm túc với công việc.”
Như vậy, một số điều khoản rất cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng mà các newbie nên tìm hiểu kỹ trước khi ký hợp đồng bao gồm:
- Sự khác biệt giữa hợp đồng thử việc và hợp đồng chính thức: Thử việc thường kéo dài bao lâu? Mức lương thử việc có thể thấp hơn mức chính thức, nhưng thấp đến đâu là hợp lý? Trong giai đoạn này có được đóng BHXH không? Nếu có, thì đóng trên mức lương nào?
- Thời gian làm việc, nghỉ ngơi, tăng ca: Lịch làm việc tiêu chuẩn là bao nhiêu tiếng/ngày, bao nhiêu ngày/tuần? Khi tăng ca thì được tính lương thế nào? Nhân sự được nghỉ phép bao nhiêu ngày trong năm?
- Tiêu chí đánh giá trong thời gian thử việc: Công ty có cam kết rõ ràng về tiêu chí đánh giá không? Ai là người trực tiếp theo dõi và phản hồi cho nhân sự?
- Thời hạn báo trước khi nghỉ việc: Nếu nhân sự muốn nghỉ việc thì cần báo trước bao nhiêu ngày để không vi phạm luật?
Từng chi tiết nhỏ, từ cách ứng viên đặt câu hỏi, tìm hiểu về người sẽ làm việc cùng, đến cách họ phản ứng trước thử thách hay chia sẻ quan điểm trong buổi phỏng vấn,... tất cả đều góp phần định hình hình ảnh cá nhân.
Khi doanh nghiệp luôn phải thích nghi nhanh với thay đổi, họ cần những con người linh hoạt, biết học hỏi và sẵn sàng đồng hành một cách chủ động. Điều này mở ra cơ hội lớn cho lực lượng nhân sự trẻ, miễn là họ biết chuẩn bị đúng cách, nhất là đầu tư vào việc hiểu rõ bản thân, hiểu công việc, và chuẩn bị tâm thế cho hành trình nghề nghiệp dài hạn, vững chắc.
Diệu Anh
Đăng ký newsletter Advertising Vietnam để cập nhật tin tức mới nhất về ngành Marketing - Quảng cáo!
