[Chuyện hậu trường] Không dàn dựng, không bỏ lỡ: Gia đình Haha đã kể chuyện “chữa lành” bằng ống kính như thế nào để giữ trọn những khung hình chân thực và cảm xúc?

Lên sóng từ tháng 6/2025, “Gia đình Haha” là chương trình truyền hình thực tế do YeaH1 sản xuất với sự tham gia của dàn nghệ sĩ Jun Phạm, Rhymastic, Bùi Công Nam, Ngọc Thanh Tâm và Duy Khánh. Chương trình nhanh chóng nhận được sự yêu mến của người xem bởi không khí ấm áp, dí dỏm nhưng cũng đầy cảm xúc; nơi tiếng cười, những câu chuyện đời thường và tình cảm giữa các thành viên và nhân vật được khắc họa một cách gần gũi, chân thật. Khán giả còn gọi vui đây là “show ăn cơm” bởi thời lượng gần 3-4 tiếng mỗi tập khiến người xem có thể vừa quây quần dùng bữa, vừa thư giãn cùng những thước phim “chữa lành” mà chương trình mang lại. 

Thế nhưng chính sự đời thường ấy lại khiến nhiều khán giả không khỏi tò mò rằng điều gì khiến những bữa cơm giản dị hay câu chuyện nhỏ nhặt đời sống lại có thể níu chân họ xem đến phút cuối mỗi tập như vậy? Bằng cách nào một chương trình không kịch bản, không tình huống kịch tính hay chi tiết ồn ào vẫn có thể tạo nên sức hút mạnh mẽ, khiến người xem tìm thấy trong đó cảm giác đồng cảm và suy ngẫm về chính cuộc sống của chính mình? Câu trả lời nằm ở chính sự tinh tế trong cách đội ngũ lắng nghe, quan sát và xây dựng trải nghiệm, nơi từng khoảnh khắc đời thường được nâng niu để trở thành chất liệu cảm xúc chân thành nhất.

Ngay từ buổi họp kick-off dự án, đội ngũ sản xuất đã phải đối diện với một bài toán đầy thử thách: Nếu chương trình chỉ dừng lại ở format gốc, xây dựng một bối cảnh chính và để dàn cast sinh hoạt trong đó, phiên bản mới tại Việt Nam sẽ có điểm gì khác biệt so với thị trường? Bởi trên thực tế, trước đây cũng từng có nhiều chương trình đưa nghệ sĩ đến ở nhà dân trong 1 - 2 ngày, nhưng trải nghiệm ấy chỉ dừng lại ở mức “ghé qua”, khó để khán giả cảm nhận được giá trị mới mẻ hay chiều sâu cảm xúc.

Với “Gia đình Haha”, đội ngũ đã xác định phải tìm ra cách thể hiện riêng. Điểm khác biệt không chỉ nằm ở bối cảnh, mà còn ở việc các nghệ sĩ thật sự “sống” và “trải nghiệm”, hòa mình trọn vẹn vào đời sống ở địa phương: từ công việc đồng áng, bữa cơm khói bếp đến những khoảnh khắc bình dị cùng người dân. Đó không còn là một chuyến lưu trú, mà là hành trình “chạm” đến những giá trị đời thường nhất.

Không chỉ dừng lại ở việc sản xuất một chương trình giải trí, đội ngũ còn mong muốn khán giả có thể “khựng lại” vì những thước phim của chương trình để cảm nhận được sự khác biệt ngay từ khâu hình ảnh. Ekip hiểu rằng khán giả ngày nay đã đặt ra một tiêu chuẩn nhất định khi thưởng thức, vì vậy mỗi khung hình đều cần mang chiều sâu và giá trị thẩm mỹ đủ để người xem cảm nhận và tin tưởng. Thông qua từng khung hình, đội ngũ hình ảnh mong muốn góp phần nâng cao thị hiếu thẩm mỹ chung về chương trình thực tế, đồng thời khắc họa một Việt Nam không chỉ đẹp ở phong cảnh, mà còn trong sự thân thiện, hiền hòa và chân chất của từng con người nơi đây.

Để thực hiện được mục tiêu mang đến trải nghiệm “sống thật” đó, đội ngũ sản xuất phải bắt đầu từ bước quan trọng nhất: tìm kiếm nhân vật. Điều này không chỉ đơn giản là chọn một gia đình để ghi hình, mà còn là hành trình đi tìm những con người mang trong mình nét đặc trưng của từng vùng miền, từ phong tục, văn hóa đến nếp sống và nền nông nghiệp đặc trưng. Thông qua những nhân vật ấy, chương trình mong muốn có thể kể lại những câu chuyện giản dị nhưng giàu giá trị: những bữa cơm sum vầy bên ông bà, cha mẹ, những khoảnh khắc lao động đời thường hay là những nét đẹp mộc mạc của quê hương đã nuôi dưỡng bao thế hệ.

Thế nhưng, hành trình này chưa bao giờ là dễ dàng. Với người dân vốn đã quen với đời sống bình yên, việc tiếp đón một ekip sản xuất lên đến hàng trăm người chắc hẳn gây không ít e ngại. Nhất là khi tiếp cận với một format hoàn toàn mới mẻ, rất khó để họ hình dung được chương trình sẽ diễn ra như thế nào ngay tại chính địa phương mình. Vì thế, ekip thường phải bắt đầu từ việc tìm kiếm nhân vật qua mạng xã hội, kết nối và tạo dựng niềm tin. Chỉ khi nhận được sự đồng ý và cởi mở từ phía nhân vật, quá trình tiền trạm mới có thể bắt đầu.

Ngay cả khi đã tìm được nhân vật, hành trình sản xuất vẫn có vô vàn tình huống phát sinh ngoài dự kiến: nhân vật không còn phù hợp, địa điểm quay thay đổi vào phút chót, thậm chí không tìm được “nhân vật chính” mà phải xây dựng thêm những nhân vật vệ tinh xung quanh để bổ trợ cho câu chuyện. Song song đó, trong quá trình tiền trạm, đội ngũ cũng cần phải tính toán kỹ lưỡng trong khâu cải tạo không gian quay: Làm sao để ngôi nhà vừa đủ sạch sẽ, chỉn chu khi lên khung hình, nhưng vẫn giữ trọn nét mộc mạc, đặc trưng vùng miền? Từng chi tiết nhỏ đều được ekip cân nhắc cẩn thận, từ cách bày biện vật dụng, ánh sáng đến màu sắc, để khi lên hình, mỗi khung cảnh đều gợi lên cảm giác gần gũi, khiến khán giả như được trở về với ký ức thân thương của chính mình.

Những nỗ lực ấy vẫn cần bám chắc vào tiêu chí ban đầu: truyền tải được cái “hồn” của từng vùng miền, giữ lại giọng nói, phong tục và hơi thở đặc trưng… để khán giả không chỉ nhìn thấy một bức tranh đẹp, mà còn cảm nhận được sự nguyên bản, sống động và giá trị thật sự của đời sống người dân địa phương.

Trong một chương trình thực tế, yếu tố quan trọng nhất chính là bắt trọn mọi khoảnh khắc diễn ra. Không giống những chương trình ghi hình theo kịch bản cố định, ở đây nghệ sĩ có thể tự do di chuyển từ trong nhà ra ngoài sân, thậm chí đi ra khỏi bối cảnh. Điều đó đặt ra một yêu cầu khắt khe hơn: camera phải được bố trí hợp lý để ghi lại mọi diễn biến một cách tự nhiên nhưng vẫn hạn chế tối đa không để lộ cảnh dàn xếp trước ống kính. Đây chính là bài toán lớn mà đội ngũ hình ảnh phải giải quyết.

Để làm được điều đó, ekip phải tính toán chi tiết từ bối cảnh, góc setup cho đến vị trí đứng của từng thành viên, sao cho vừa đảm bảo tính chân thực, vừa không phá vỡ cảm xúc người xem. Xuyên suốt chương trình không có những màn dàn hàng ngang để chào, giới thiệu tên hay bắt tay như thường thấy, mà có thể là cách đứng thành hình chữ U, hình tròn, thậm chí chấp nhận những lúc gương mặt nhân vật không được ghi trọn. Ở những không gian quá hẹp, đội ngũ buộc phải tái dựng lại bối cảnh, dự đoán trước nghệ sĩ sẽ ngồi ở đâu, di chuyển như thế nào để không rơi vào thế bị động. Ekip còn phải hình dung trước mọi tình huống, lên sẵn kịch bản camera từ xa, phân chia góc máy chính – phụ và sẵn sàng điều chỉnh ngay khi có tình huống bất ngờ để không bỏ lỡ khoảnh khắc. Chính sự kỹ lưỡng này giúp chương trình duy trì mạch cảm xúc liền lạc: từng ánh nhìn, từng cử chỉ nhỏ đều được đặt đúng chỗ, giữ nguyên “mood” và nhịp điệu cảm xúc xuyên suốt mạch chương trình.

Đặc biệt, yếu tố cảm xúc luôn được đội ngũ sản xuất đặt lên hàng đầu. Mọi chi tiết dù là nhỏ nhất đều được ghi lại: từ khung cảnh nghệ sĩ tỉnh giấc buổi sáng, khâu chuẩn bị cho một mâm cơm đủ đầy đến những khoảnh khắc đặc tả nét tính cách đặc trưng của từng nhân vật riêng biệt. Để làm được điều này, ekip gần như không có giờ nghỉ, có ngày làm việc tới 18–20 tiếng. Khi nghệ sĩ bắt đầu đi ngủ, đó mới là lúc đội ngũ ngồi lại họp rút kinh nghiệm, phân công nhiệm vụ cho ngày quay tiếp theo.

Thế nhưng, những lúc “cắt máy” chưa bao giờ đồng nghĩa với việc ngừng ghi hình, bởi đôi khi, chính lúc ấy, cảm xúc mới bộc lộ tự nhiên và chân thành nhất. Để không bỏ lỡ bất kỳ diễn biến nào, hệ thống camera quan sát được bố trí gần như khắp không gian, cả trong và ngoài nhà. Chỉ cần khi nghệ sĩ hay nhân vật có dấu hiệu chuyển biến, như cảnh Jun ngồi một góc lặng khi nhìn ruộng muối bị ngập trong mưa, ekip sẽ lập tức báo hiệu cho đạo diễn qua bộ đàm để triển khai thêm góc máy, tìm vị trí núp ẩn để không làm ảnh hưởng đến mạch cảm xúc của nghệ sĩ. Ở chặng Bản Liền, trước khi Em Thắng bắt đầu bật khóc, đội ngũ phải vừa quan sát vừa phán đoán tâm lý, dự tính những diễn biến tiếp theo để có sự chuẩn bị. Một máy quay được bố trí bám sát nhân vật, bởi ekip biết chắc đó sẽ là điểm khởi đầu cho những cảm xúc vỡ oà và cũng là khoảnh khắc chạm đến trái tim khán giả nhất mà chương trình cần ghi lại.

Cre: Kao Rei & Rosie's Kailyard 

Trong một chương trình thực tế, ánh sáng và thời điểm luôn là yếu tố quyết định cái đẹp của khung hình. Có rất nhiều khoảnh khắc thiên nhiên lên hình chỉ vài giây, nhưng gần như ngày nào quay phim cũng luôn sẵn sàng để ghi hình. Hôm nay không được thì ngày mai, ngày mai không đi thì ngày mốt, ngày mốt không được thì những ngày kế tiếp trong đợt ghi hình, đội ngũ cứ thế kiên nhẫn chờ đợi, chỉ để ghi lại trọn vẹn một khoảnh khắc tuyệt đẹp của thiên nhiên.

Không những thế, ekip phải quan sát hiện trường, nắm rõ lịch trình sinh hoạt của nhân vật địa phương, đi khảo sát từ trước để biết khoảnh khắc nào trong ngày sẽ “đắt giá” nhất. Chỉ khi hiểu rõ nhịp sống địa phương, đội ngũ mới biết chính xác lúc nào nên đặt máy quay ghi hình. Như khung cảnh chị Thông bưng cây xuống dốc, đội ngũ phải canh đúng 3 giờ chiều để bắt trọn được chuyển động hòa quyện cùng ánh nắng. Hay như trong cảnh ruộng muối ở Sa Huỳnh, người dân thường bắt đầu công việc một ngày từ lúc 4 giờ sáng. Để ghi lại khoảnh khắc ấy, ekip phải có mặt từ trước đó một tiếng, di chuyển trên con đường gập ghềnh, đầy ổ gà và tối mịt khiến việc vận chuyển thiết bị và bố trí máy quay trở nên gian nan hơn bao giờ hết. Tất cả chỉ để chờ đến giây phút bình minh ló dạng giữa cánh đồng muối, khi tia nắng đầu tiên xuất hiện chiếu xuống mặt nước, nhuộm đỏ cả bầu trời và bóng dáng người nông dân hiện ra như hòa cùng thiên nhiên - một khoảnh khắc thoáng qua nhưng đủ để đọng lại nhiều cảm xúc trong tâm trí khán giả.

Đặc biệt, quá trình sản xuất không chỉ dừng lại ở việc bố trí máy quay và xác định bối cảnh, mà còn ở khâu sáng tác cho không gian. Đội ngũ hình ảnh phải liên tục xác định khung hình này đang thiếu gì, chi tiết nào có thể thêm vào để gia tăng chiều sâu thị giác và khơi gợi cảm xúc? Từ đó, những đạo cụ đời thường như ấm nước, nồi cơm bốc khói, chum nước đặt ở góc nhà cho đến hình ảnh hoa muối được kết tinh dưới cái nắng trưa hè, con sóng vỗ về rì rào ven biển … tất cả đều trở thành “ngôn ngữ ẩn dụ”, được sắp đặt khéo léo để thổi thêm chất đời sống trong từng khung hình, gợi mở nhiều tầng nghĩa hơn cho nhân vật. Chẳng hạn như ở chặng Bến Tre, để quay được những thước phim ong làm mật một cách chân thật, ekip đã chuẩn bị hai thùng mica có ba mặt cố định và một mặt có thể di chuyển được, cho đội ngũ làm quen trước, canh hướng nắng chiếu rọi vào tổ ong, gắn thiết bị quay cận macro chi tiết để cho ra những thước phim chân thực miêu tả sinh động về làng nghề địa phương.

Với ekip, sáng tạo không bao giờ là thử thách bất khả thi. Mỗi ý tưởng đưa ra đều đi kèm kế hoạch thực hiện cụ thể: đạo cụ làm bằng chất liệu gì, màu sắc ra sao, đặt ở vị trí nào để vừa đẹp vừa hợp lý. Trong quá trình thi công, mọi phát sinh đều phải được dự đoán trước và nằm trong tầm kiểm soát, để đảm bảo bối cảnh không quá phức tạp, đạo cụ không quá khó tìm hay tốn kém chi phí. Đó chính là cách họ giữ được sự cân bằng giữa sáng tạo và tính khả thi, để mỗi khung hình không chỉ đẹp mắt, mà còn truyền tải trọn vẹn tinh thần và thông điệp của chương trình đến khán giả.

Thế nhưng, trong một chương trình thực tế, việc phát sinh hay biến cố bất ngờ là điều không thể tránh khỏi. Với ekip, đó không phải là trở ngại để bỏ qua, mà là cơ hội để ứng biến, để tìm ra một vẻ đẹp khác chân thật và sống động hơn. "Cái đẹp" của thực tế không chỉ đến từ khung cảnh lung linh trong nắng vàng, mà còn hiện diện trong những nhọc nhằn, thử thách của đời sống. Chính việc kể chuyện bằng bùn đất, bằng mồ hôi hay tiếng cười giữa những giây phút lao động mới khiến khán giả cảm thấy gần gũi và đồng cảm. “Cái đẹp” bây giờ không chỉ nằm ở khung cảnh bên ngoài, mà còn ở cách ekip và nghệ sĩ cùng nhau nỗ lực để tìm ra góc nhìn để biến khoảnh khắc bất ngờ thành những thước phim giàu ý nghĩa. Đó là cái hay của hai chữ “thực tế”.

Điều này có thể nhìn thấy rõ nét trong cảnh đi đánh bắt cá đêm tại cảng Sa Huỳnh, Ban đầu, cảnh quay dự kiến chỉ trong khoảng 3 tiếng, nhưng sau họp bàn, đội ngũ quyết định kéo dài thời gian đúng với lịch trình thường nhật của ngư dân để khán giả cảm nhận được trọn vẹn hành trình ra khơi. Quyết tâm là thế, nhưng khi vừa xuất phát, nhiều cơn sóng lớn ập đến khiến con tàu rung lắc dữ dội, gây khó khăn cho việc ghi hình. Nhiều thành viên trong ekip bắt đầu say sóng, mệt lả, phải tạm lánh vào khoang thuyền để nghỉ ngơi. Thậm chí, đã có lúc phải ghép hai tàu vào nhau giữa biển chỉ để kịp thay đổi nhân sự trong vòng 15 phút, một tình huống vừa nguy hiểm vừa căng thẳng cho toàn bộ đội ngũ và diễn viên. 

Trong hoàn cảnh ấy, ống kính đã ghi lại được khoảnh khắc Jun ngồi cạnh chú Sơn - một ngư dân đã gắn bó cả đời với biển, lắng nghe chú kể về những năm tháng làm nghề. Đời đi biển, như chú chia sẻ, không chỉ vất vả vì thức khuya dậy sớm mà còn vì phải học cách sống cùng sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Khoảnh khắc đó trở thành điểm chạm, nơi không chỉ Jun, mà cả ekip và khán giả đều cảm nhận rõ giá trị của sự đồng hành: không đơn thuần là ghi hình, mà là cùng nhau đi qua những thử thách, chia sẻ cả nhọc nhằn lẫn cảm xúc thật. Nghề biển vốn khắc nghiệt, nhưng cũng chính vì vậy mà khi ánh bình minh dần hé lên giữa mênh mông sóng nước, khung cảnh lại trở nên hùng vĩ đến nao lòng. Đó không chỉ là phần thưởng cho một đêm dài, mà còn là minh chứng rõ nét mà khó một kịch bản nào có thể sắp đặt sẵn: chỉ khi dấn thân đi qua gian khó, con người mới chạm được vào vẻ đẹp chân thật nhất của đời sống.

Quá trình hậu kỳ của “Gia đình Haha” là một hành trình cần sự thống nhất và thấu hiểu giữa các bộ phận. Khối lượng dữ liệu đưa về phòng dựng rất lớn, đòi hỏi đội ngũ hình ảnh phải định hình rõ mạch dựng ngay từ đầu để thống nhất cùng team dựng phim trong cách xử lý. Mỗi thước phim không chỉ được sắp xếp theo logic câu chuyện, mà còn phải giữ được tinh thần mộc mạc và cảm xúc nguyên bản của chương trình.

Trong quá trình đó, đội ngũ hình ảnh và biên tập làm việc song song để tìm hướng thể hiện bằng hình ảnh tượng trưng gợi cảm xúc. Không có voice-over hay phụ đề dẫn dắt, hình ảnh cô chú Chín từ lúc đón đoàn nghệ sĩ đến và khi chia tay trở thành phép so sánh giản dị mà đầy sức gợi cho những chuyến đi – về của người con xa quê trong dịp Tết. Hay như cảnh chị Thông liên tục gọi “cả nhà mình ơi” trong ngày cuối cùng đoàn ở chặng Bản Liền cũng mang liên tưởng cho một thứ tình cảm gắn bó thân thương giữa những người xa lạ. Bởi sau cùng, khi một chương trình biết cách nuôi dưỡng cảm xúc, chương trình đó không chỉ dừng lại ở giá trị giải trí mà thực sự chạm đến trái tim của người xem.

Tạm kết

Sau tất cả những khó khăn, “Gia đình Haha” vẫn kiên định với mục tiêu ban đầu: tái hiện đời sống một cách chân thật, để khán giả không chỉ xem mà còn cảm được từng nhịp thở của văn hóa, đời sống và con người Việt Nam. Mỗi một khung hình không chỉ là một thước phim đẹp hiện ra trước mắt mà còn là nơi lưu giữ ký ức, những khoảnh khắc bình dị mà đôi khi trong nhịp sống hiện đại ta đã vô tình bỏ quên.

Đằng sau những cảnh quay chan chứa cảm xúc mà khán giả nhìn thấy là mồ hôi, công sức và cả một hành trình dài đầy tâm huyết của một đội ngũ miệt mài quan sát từng chuyển động, kiên nhẫn chờ đợi khoảnh khắc và âm thầm giữ cho mạch cảm xúc của nhân vật luôn nguyên vẹn. Giữa những ngày dài rong ruổi trên khắp nẻo đường, trong cái nắng gắt hay những cơn mưa bất chợt, họ vẫn kiên trì mang theo niềm tin rằng: chỉ cần một khung hình chạm đến trái tim, mọi vất vả đều trở nên xứng đáng.

Và phải chăng, những con người ấy cũng “bình thường mà rất phi thường” theo một cách riêng như trong giai điệu chủ đề của chương trình, dùng cả trái tim mình để nâng niu từng khoảnh khắc tưởng như quá đỗi quen thuộc, chắt chiu thành những thước phim quý giá để rồi đong đầy thành “vị nhà” thân thương trong lòng những người con khi được nhìn ngắm vùng đất mình sinh ra và lớn lên qua màn ảnh nhỏ.

Chuyện Hậu Trường (CHT) là series do Advertising Vietnam sản xuất. CHT sẽ tập trung khai thác sâu các Video, MV, TVC, Animation, Print,... được đánh giá cao về mặt sáng tạo cũng như quá trình thực hiện. Đồng thời tôn vinh những người làm sản xuất, những tổ chức / cá nhân đứng phía sau những sản phẩm chất lượng.