Mỗi năm, thị trường đón nhận hàng nghìn cử nhân PR với tâm thế sẵn sàng bước vào ngành sáng tạo đầy cơ hội. Tuy nhiên, môi trường làm việc thực tế vận hành theo logic hoàn toàn khác: tốc độ được đo bằng deadline theo giờ, còn giá trị công việc được đánh giá trực tiếp qua hiệu quả kinh doanh và tác động truyền thông cụ thể, buộc người trẻ phải thích nghi nhanh hơn nếu không muốn bị bỏ lại phía sau.
Sự thay đổi của ngành truyền thông trong kỷ nguyên số cũng đang đặt ra một tiêu chuẩn hoàn toàn khác cho nhân sự mới. Doanh nghiệp không chỉ cần những người “làm được việc”, mà cần những người hiểu được bức tranh lớn: công chúng là ai, thương hiệu cần gì và mỗi hoạt động truyền thông đóng vai trò gì trong toàn bộ chiến lược. Điều này khiến giai đoạn chuyển tiếp từ sinh viên sang người đi làm trở thành một phép thử thực sự.
Không nhìn PR qua lăng kính “hào nhoáng”, anh Đặng Lộc Sâm - Giám đốc Đối ngoại tại Công ty Truyền thông Bee (BEE COMM) mang đến những lát cắt rất thật về môi trường agency - nơi người trẻ buộc phải trưởng thành nhanh, đồng thời chia sẻ cách để không “vỡ nghề” ngay từ những bước đầu tiên.
Theo anh, khoảng cách lớn nhất giữa những gì sinh viên PR học trên giảng đường và thực tế khi bước vào agency là gì?
Trên giảng đường, sinh viên PR hiện nay được tiếp cận nhiều môn học mang tính thực chiến, từ kỹ năng viết trong quan hệ công chúng, kỹ năng biên tập thông tin báo chí cho đến thực hành trải nghiệm tổ chức sự kiện, phỏng vấn, quay dựng, kỹ năng lập chiến lược quảng cáo và kế hoạch truyền thông,… Nhờ đó, sinh viên thường mạnh về tư duy chiến lược tổng quan.
Trên giảng đường cho phép các em có thời gian nghiên cứu và sửa sai, có thể làm kế hoạch không tốt lúc giữa kỳ, nhưng cuối kỳ có thể gỡ gạc điểm số. Trong khi tại agency, mỗi task công việc đều yêu cầu phản ứng nhanh, thậm chí gấp rút để đảm bảo cam kết với khách hàng, đòi hỏi sự linh hoạt tuyệt đối.
Ở một khía cạnh khác là kỹ năng truyền thông thực tế cũng có khoảng cách nhất định giữa giảng đường và thực tế agency. Sinh viên thường làm tốt việc lên một kế hoạch tổng thể, bài bản đủ các bước yêu cầu, nhưng lại yếu trong việc đưa ra giải pháp chi tiết sử dụng các công cụ PR.
Với những bạn sinh viên mới vào agency, anh thấy đâu là “lầm tưởng” phổ biến nhất về nghề?
Trong quá trình vận hành phòng Marcom và thực tế giảng dạy ngành quan hệ công chúng, tôi rút ra được một số “lầm tưởng” phổ biến nhất của sinh viên PR khi mới vào agency đó là nghề này “sang chảnh”, nhàn hạ, chỉ cần sáng tạo bay bổng và mức lương cao ngất khi mới tốt nghiệp.
Thực tế, tại agency đòi hỏi mỗi cá nhân phải liên tục sáng tạo, đổi mới tư duy để tiếp cận với môi trường truyền thông biến động theo từng giờ. Và hơn hết, ở agency không có khái niệm “nhàn hạ”, mà phải trao đổi công việc đến tận khuya nếu khách hàng cần.
Nhiều bạn nghĩ làm agency là sẽ làm được điều mình thích, không có giới hạn. Thực tế, toàn bộ ý tưởng, sự sáng tạo và cả timeline một chiến dịch phải phục vụ mục tiêu kinh doanh của khách hàng, dựa trên brief và định hướng của mỗi nhãn hàng.
Công việc tại agency có mang lại vẻ hào nhoáng không? Có, nếu trả lời không là không hoàn toàn đúng. Nhưng, để có được hình ảnh một chuyên viên PR chuyên nghiệp thì phía sau đó là những đêm thức trắng chạy deadline, liên tục sửa thông cáo báo chí lúc tờ mờ sáng để kịp đẩy bài cho báo chí theo deadline và cam kết KPI với khách hàng.
Hơn nữa, trước khi đường đường chính chính trở thành một nhân viên PR, sinh viên phải trải qua một số “vòng thử thách” từ thực tập, trợ lý với mức lương khiêm tốn, đòi hỏi thời gian tích lũy kinh nghiệm, mối quan hệ mới có mức thu nhập cao.
Còn một điều lầm tưởng khác ít được đề cập, đó là hầu hết sinh viên khi bước vào agency đều có suy nghĩ “mình chỉ làm đúng việc đã thỏa thuận”. Suy nghĩ này không sai, vì đó là những trao đổi giữa bạn và người phỏng vấn. Tuy nhiên, nếu cố giữ quan điểm này, bạn sẽ mất đi cơ hội được học hỏi thêm cái mới và hơn hết là sự tin tưởng từ sếp. Nếu như bạn xin việc ở vị trí nhân viên PR, nhưng lại giao bạn đi bán hàng thì việc này có thể sai. Nhưng nếu như sếp bạn nhìn nhận bạn là “hạt giống” tốt, muốn bạn phát huy nên năng lực nên giao bạn quản lý thêm kênh social của công ty như Fanpage/TikTok… thì ngại gì không thử!
Trong giáo trình PR, sinh viên thường học từ các case study thành công rất “đẹp”. Nhưng ngoài thực tế, một chiến dịch PR thường thất bại hoặc trục trặc vì những lý do rất đời thường. Theo anh, những “điểm vỡ” thường gặp nhất trong quá trình triển khai chiến dịch (với newbie) là gì?
Các “điểm vỡ” thường gặp nhất khi newbie triển khai PR có thể kể đến như: thiếu sự thấu hiểu công chúng mục tiêu, thông điệp không rõ ràng hoặc gây hiểu lầm, không có kế hoạch quản lý khủng hoảng khi triển khai chiến dịch, đánh giá sai mức độ ảnh hưởng của mạng xã hội với chiến dịch PR.
Khi bắt đầu lên kế hoạch cho một chiến dịch theo yêu cầu khách hàng, newbie thường tập trung vào ý tưởng sáng tạo (creative idea), khiến thông điệp “bay bổng”, nghe rất “oách” nhưng thiếu thực tế. Các bạn dường như quên mất yếu tố cốt lõi của một thông điệp truyền thông là đơn giản, dễ hiểu, rõ ràng và nhất quán. Thường để tạo điểm nhấn, các bạn thường dùng font chữ khó nhìn, hoặc hay dùng cách nói “bóng gió”, “cà khịa” của mạng xã khiến câu từ mập mờ, dễ bị công chúng hiểu sai và dễ dẫn đến khủng hoảng.
Một “điểm vỡ” khác là hầu hết newbie đều nghĩ nghề PR chỉ là gửi đi thông cáo báo chí và quên rằng ở kỷ nguyên số “PR không chỉ có báo chí”. Các chiến dịch thất bại thường không khảo sát kỹ chân dung công chúng mục tiêu, sở thích và hành vi công chúng, không tìm gặp “insight” và đương nhiên, thông điệp bạn đề xuất nghe có hay cách mấy cũng không giúp ích được gì. Chính điều này dẫn đến newbie thường chỉ tập trung vào các kênh truyền thống mà không lường trước được tốc độ lây lan của thông tin tiêu cực trên mạng xã hội. Đơn cử chỉ một phát ngôn sai lệch của đại sứ thương hiệu, hay một đoạn video sản phẩm kém chất lượng bị cộng đồng mạng phát tán sẽ hủy hoại chiến dịch thậm chí giảm giá trị thương hiệu một cách nhanh chóng.
Nhiều sinh viên quen làm bài tập nhóm và chia việc tương đối “thoải mái”. Nhưng khi đi làm, mỗi người phải chịu trách nhiệm trực tiếp với khách hàng và ngân sách. Theo anh, điểm khó nhất khi chuyển từ “bài tập sinh viên” sang “công việc thật” là gì?
Điểm khó nhất khi chuyển từ bài tập sinh viên sang công việc thực tế là tư duy chịu trách nhiệm cá nhân và áp lực “phải làm đúng”. Khi đó, mỗi đầu việc được giao cho người đi làm đều gắn liền với chi phí, uy tín công ty và khách hàng là thật. Thay vì có thể “du di” hay “bao che” lẫn nhau như khi sinh viên làm bài tập nhóm, môi trường đi làm đòi hỏi kỹ luật cá nhân, tự chủ giải quyết xung đột và luôn chủ động xử lý rủi ro mà không có cơ hội “làm lại” lần hai.
Khi đi học, sinh viên thường ít phải lo lắng về ngân sách chiến dịch, vì trên kế hoạch chỉ mang tính giả định. Còn khi đi làm, mỗi quyết định sai có thể làm thất thoát chi phí doanh nghiệp, không hoàn thành KPI và có thể bị khách hàng ngưng hợp đồng.
Tuy nhiên, dù khi đi làm có áp lực với trách nhiệm cá nhân nhưng phải phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng với đồng đội chung team, hoặc với cá nhân phòng ban khác theo quy trình thống nhất để đảm bảo kết quả công việc như định hướng.
Trong nhiều môn học PR, sinh viên thường được khuyến khích sáng tạo thông điệp và kể những câu chuyện thật đẹp về thương hiệu. Nhưng khi bước vào những tình huống nhạy cảm hoặc khủng hoảng truyền thông, người làm PR đôi khi phải lựa chọn rất kỹ điều nên nói và điều chưa thể nói ra lúc đó.
Theo anh, đây có phải là một trong những “cú vỡ mộng” đầu tiên của người mới vào nghề không?
Với chương trình đào tạo ngành quan hệ công chúng hiện nay, việc sinh viên được khuyến khích sáng tạo thông điệp với những câu chuyện thật đẹp về thương hiệu là chuyện bình thường. Đây là phương pháp cần thiết để các em rèn “bộ não” thông qua những lần brainstorm tìm ra một ý tưởng, một câu slogan hay ho cho chiến dịch… Tuy nhiên, tôi luôn khuyến khích sinh viên “hãy động não nhưng thực tế”.
Tôi đang đứng lớp môn Xây dựng và quản trị thương hiệu. Ở các năm trước, kết thúc học phần sẽ yêu cầu các em hoàn thành bài tiểu luận về một thương hiệu nào đó tự chọn. Tuy nhiên, khi tôi đứng lớp, đề thi tôi yêu cầu các em là liên hệ trực tiếp một doanh nghiệp thực tế còn hoạt động. Sau khi tìm hiểu, các nhóm đề xuất các phương án xây dựng thương hiệu mới, hoặc định vị lại thương hiệu cho doanh nghiệp đó. Chỉ khi tiếp xúc thực tế, được lắng nghe câu chuyện của thương hiệu, các em mới có thể đào sâu được điều doanh nghiệp cần.
Nói vậy không có nghĩa là trên ghế nhà trường các em thoải mái sáng tạo câu chuyện lý tưởng, còn khi đi làm thì các em phải “kìm hãm” hay buộc phải “im lặng” trong sáng tạo. Hoàn toàn không phải! Chính ở môi trường đi làm sẽ giúp các em chuyển đổi tư duy, từ “kể chuyện sao cho hay” sang “quản trị rủi ro” trong từng hành động cụ thể.
Nếu phải chọn những kỹ năng quan trọng nhất mà sinh viên PR nên rèn luyện ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, anh sẽ chọn những kỹ năng nào?
Khi còn là sinh viên PR, có khá nhiều kỹ năng các em cần rèn luyện, nhưng có 2 kỹ năng sau thường các em sẽ bỏ quên, nhưng rất cần thiết, đó là: kỹ năng viết/sáng tạo nội dung, kỹ năng giao tiếp/thuyết trình.
Thực tế, công thức 5W+1H (Who, What, Where, When, Why, How) được sử dụng không chỉ dành cho sinh viên báo chí và ngay cả sinh viên PR hầu như phải liên tục thực hành công thức này. Kỹ năng viết thường bị sinh viên phần nào đó phớt lờ, đặc biệt là khi Chat GPT, Gemini,… giúp các bạn “thần thánh” hóa câu chữ. Trong các bài thi của sinh viên, nếu bài làm nào mà sai một vài chỗ về lỗi chính tả hoặc sai mo-rát (morasse) là tôi mừng lắm. Vì khi ấy, các em đang nghiêm túc dùng chính trải nghiệm cá nhân để làm bài thi, và lúc đó AI chỉ là công cụ hỗ trợ.
Kỹ năng viết chính là nền tảng cốt lõi của ngành PR. Sinh viên cần rèn luyện khả năng viết tin, viết thông cáo báo chí, bài đăng mạng xã hội hay những kịch bản quay clip TikTok,… để truyền tải thông điệp một cách thuyết phục. Và để viết tốt, hãy tập đọc nhiều để trau dồi và tích lũy vốn từ, ngữ pháp. Có thể đọc từ sách chuyên ngành, sách văn học hay đơn giản nhất là các bài báo PR thương hiệu, sản phẩm, sự kiện.
Thứ hai, kỹ năng giao tiếp và thuyết trình là sẽ giúp PR là cầu nối giữa công chúng và doanh nghiệp. Kỹ năng giao tiếp ngoài việc giúp truyền tải thông điệp chính xác, còn giúp mỗi cá nhân duy trì mối quan hệ với báo giới và truyền thông. Trong khi đó, kỹ năng thuyết trình sẽ giúp bạn trình bày tốt một kế hoạch cho sếp hay cho khách hàng hiểu. Chính kỹ năng này sẽ giúp bạn bảo vệ ý tưởng, thể hiện được điểm khác biệt giữa bài trình bày (proposal) của bạn so với đối thủ khi cả hai cùng pitching trước khách hàng.
Hiện nay nhiều chiến dịch PR gắn chặt với các nền tảng như Facebook, TikTok hay YouTube. Theo anh, người làm PR cần hiểu dữ liệu và chỉ số trên các nền tảng này ở mức độ nào?
Trong thời đại kỹ thuật số, người làm PR cần hiểu dữ liệu và chỉ số trên Facebook, TikTok hay YouTube ở mức độ chuyên sâu và phân tích (analytical level), chứ không dừng lại ở việc đọc chỉ số bề mặt. Từ trước đến nay, khi đặt lên bàn cân giữa PR và Marketing, thì Marketing làm tốt hơn rất nhiều về câu chuyện dữ liệu, nhưng với bối cảnh truyền thông hiện đại thì mọi thứ đã khác.
Dưới góc nhìn PR hiện đại, dữ liệu không còn là “phần hỗ trợ” mà chính là nền tảng để định hướng chiến lược. Không chỉ nhìn view hay like, mà phải biết chỉ số nào phản ánh đúng mục tiêu PR như độ phủ, tương tác hay cảm xúc công chúng. Khi có khả năng theo dõi dữ liệu theo thời gian thực (real-time), người làm PR hiểu rõ nội dung nào đang được quan tâm, kênh nào tạo hiệu ứng lan tỏa tốt, hay điểm chạm nào đang gặp vấn đề. Từ đó, PR không còn làm theo cảm tính mà chuyển sang tư duy dựa trên insight: biết công chúng đang nghĩ gì, phản ứng ra sao và đâu là thời điểm vàng để truyền thông. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khủng hoảng, nơi tốc độ và độ chính xác của phản ứng quyết định trực tiếp đến hình ảnh thương hiệu.
Quan trọng hơn, hiểu được dữ liệu trên các nền tảng mạng xã hội giúp PR chứng minh được giá trị - điều vốn là “điểm yếu” lâu nay của ngành. Khi insight được chuyển hóa thành quyết định (tối ưu thông điệp, chọn đúng kênh, phân bổ ngân sách hợp lý), PR có thể tạo ra impact rõ ràng như tăng độ phủ, cải thiện cảm xúc thương hiệu hay thậm chí đóng góp vào doanh thu và ROI chiến dịch. Nói cách khác, dữ liệu biến PR từ một hoạt động “khó đo lường” thành một chức năng có thể đo, tối ưu và chịu trách nhiệm trực tiếp với kết quả kinh doanh.
Networking thường được nhắc đến rất nhiều trong ngành PR. Theo anh, sinh viên có thể bắt đầu xây dựng mối quan hệ với báo chí hoặc nhà sáng tạo nội dung từ đâu?
Tôi thường khuyên sinh viên xây dựng networking từ việc thực tập sớm hoặc một công việc làm thêm nào đó mà các bạn có thể tiếp xúc với môi trường mới, ngoài giảng đường.
Các bạn có thể xin thực tập ở PR agency hoặc bộ phận PR in-house, nơi bạn có thể được giao viết thông cáo báo chí hoặc được giao liên lạc gửi bài cho phóng viên, gửi thư mời họp báo,... Đây là những mắt xích đầu tiên để mỗi sinh viên tạo cho mình mối quan hệ trong ngành.
Bên cạnh đó, sinh viên cũng có thể tìm hiểu thông tin về các nhà báo, phóng viên, nhà sáng tạo nội dung trên Facebook, Linkedln,... Hãy kết bạn và thường xuyên tương tác như bình luận, chia sẻ bài viết của họ và chủ động học hỏi, trao đổi một số thắc mắc về nghề, thay vì chỉ thu thập số điện thoại hay email của họ.
Ở góc độ môi trường học tập, sinh viên có thể tham gia các hội thảo, sự kiện ngành để gặp gỡ diễn giả và người trong nghề. Ngoài ra, các bạn cũng có thể đăng ký tham gia các câu lạc bộ truyền thông hay sự kiện, nơi bạn được “thực tập lần thứ nhất” với nghề, va chạm thực tế bằng việc tự tổ chức các sự kiện như gặp gỡ chuyên gia, các nhà báo, nhà sáng tạo hay thậm chí là quản lý các đơn vị agency về chia sẻ, từ đó xây dựng mối quan hệ lâu dài.
Sự phát triển của AI đang thay đổi nhiều ngành nghề, có rất nhiều bạn sinh viên cũng rất trăn trở về khía cạnh này. Theo quan sát của anh, AI đã “hiện diện” trong ngành PR như thế nào ở thời điểm hiện tại (cũng như dự kiến trong vài năm sắp tới)?
AI hiện tại đã len vào hầu hết quy trình làm việc, từ lắng nghe mạng xã hội, phân tích sentiment đến hỗ trợ sản xuất nội dung, nhưng chủ yếu ở vai trò “trợ lý tăng tốc” chứ chưa thay thế con người. Nó giúp lên outline nội dung, phân tích dữ liệu, gợi ý insight và tối ưu vận hành, phù hợp với tư duy “AI là cánh tay, không phải bộ não”. Ví dụ điển hình là Netflix, họ không chỉ dùng AI để gợi ý nội dung, mà còn phân tích hành vi người xem để quyết định cách truyền thông cho từng thị trường, từng nhóm khán giả. Điều này cho thấy PR không còn làm “một thông điệp cho tất cả”, mà chuyển sang mô hình cá nhân hóa dựa trên dữ liệu và AI.
Tuy nhiên, nhiều hiểu lầm vẫn tồn tại: kỳ vọng AI làm 100%, lạm dụng copy-paste hay đánh đồng việc biết dùng công cụ với việc có năng lực PR. Thực tế, chất lượng đầu ra vẫn phụ thuộc vào tư duy, kinh nghiệm và khả năng kiểm soát của người làm PR. AI chỉ tốt khi người làm PR kiểm soát được đầu vào và bối cảnh. Một case đáng chú ý là Coca-Cola khi ứng dụng AI trong chiến dịch sáng tạo nội dung: họ tận dụng AI để scale ý tưởng, nhưng vẫn giữ con người ở vai trò kiểm duyệt và định hướng sáng tạo nhằm đảm bảo tính nhất quán thương hiệu. Điều này khẳng định rằng, AI không thay thế kinh nghiệm, mà khuếch đại năng lực của người giỏi.
Trong vài năm tới, AI rất có thể sẽ trở thành “điều kiện tối thiểu” của ngành PR. Những thương hiệu như Unilever đã bắt đầu dùng AI để dự báo xu hướng, tối ưu chiến dịch theo thời gian thực và thậm chí nhận diện sớm rủi ro khủng hoảng truyền thông. Khi đó, vai trò của người làm PR sẽ dịch chuyển: từ sản xuất nội dung sang thiết kế hệ thống truyền thông, quản trị dữ liệu và điều phối chiến lược. Tuy nhiên, điều không thay đổi vẫn là cốt lõi của PR: xây dựng niềm tin. AI có thể tối ưu tốc độ và quy mô, nhưng chính con người mới quyết định thông điệp có đủ tinh tế, đúng bối cảnh và chạm được cảm xúc công chúng hay không.
Với sinh viên PR, kỹ năng viết thường được đào tạo khá nhiều. Nhưng khi bước vào agency, họ không chỉ phải viết đa định dạng (từ thông cáo báo chí, nội dung social đến kịch bản video,...) mà còn phải làm việc cùng các công cụ AI để tối ưu hóa việc sản xuất nội dung. Theo anh, điểm cốt lõi giúp một người làm PR vừa tận dụng AI hiệu quả, vừa giữ được chất lượng và góc nhìn chiến lược của nội dung là gì?
Theo tôi, điểm cốt lõi không nằm ở việc bạn dùng AI giỏi đến đâu, mà là giữ được tư duy PR làm trung tâm và dùng AI như công cụ bổ trợ hiệu quả. Người làm PR vẫn cần tư duy truyền thông có sẵn: từ việc lên mục tiêu truyền thông là gì, công chúng là ai, thông điệp nào cần tập trung thời điểm này, cần thay đổi nhận thức hay hành vi nào… Khi đã rõ phương pháp giải một câu hỏi khó, AI chỉ là lớp hỗ trợ để giúp một kế hoạch PR tăng tốc, với những gợi ý góc tiếp cận hoặc tối ưu định dạng kênh truyền thông. Nếu như người làm PR bỏ qua bước cơ bản này, rất dễ rơi vào “bẫy” trơn tru nhưng vô nghĩa, như nhiều trường hợp mắc lỗi là viết hay nhưng không phục vụ mục tiêu.
Yếu tố thứ hai là khả năng kiểm soát chất lượng nội dung. AI có thể viết nhanh, nhưng không hiểu đầy đủ sắc thái thương hiệu, bối cảnh xã hội hay độ nhạy cảm truyền thông. Vì vậy, sau khi được AI gợi ý, người làm PR phải đóng vai trò biên tập viên “khó tính”: kiểm tra độ xác thực của thông tin, điều chỉnh giọng văn, đảm bảo thông điệp nhất quán và phù hợp với từng nền tảng. Nói cách khác, AI giúp bạn có bản nháp tốt hơn, nhưng chất lượng cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng “soi” và “định hình” của con người.
Cuối cùng, AI chỉ phát huy đúng yêu cầu và đúng mục đích khi chúng ta biết cách đặt câu hỏi tốt, đồng nghĩa với thiết kế đầu vào tốt (prompt thinking). Người làm PR giỏi không cần phải là người viết hết toàn bộ nội dung, mà là người biết đưa ra yêu cầu đúng: brief rõ ràng, ngữ cảnh cụ thể, ngân sách, timeline, mục tiêu đo lường được. Khi đó, AI thấu hiểu được và cho ra nội dung đa định dạng (bài phỏng, bài đăng social, kịch bản tổ chức sự kiện) mà vẫn bám chiến lược.
Khi tuyển dụng hoặc làm việc với sinh viên mới ra trường, anh đánh giá cao nhất những phẩm chất nào ở một người trẻ; cũng như điểm yếu lớn nhất của các bạn trong môi trường agency là gì?
Điều làm tôi ấn tượng với các bạn sinh viên mới ra trường không chỉ dừng ở việc nhạy bén với công việc, mà chính là việc dám thử cái mới. Nhờ được tiếp xúc với các thiết bị di động thông minh và các nền tảng mạng xã hội từ rất sớm, các em dễ dàng thiết kế một poster trên Canva hay edit một video trên Capcut khi được yêu cầu. Các bạn dám thử và không sợ sai, sẵn sàng test những định dạng mới, cách tiếp cận mới, tận dụng công cụ mới như AI vào trong việc sản xuất video TikTok… Nhờ khả năng học nhanh và tự cập nhật, một số em bứt lên nhanh, sau 2-3 tháng thực tập đã được nhận nhân viên chính thức và có thể quản lý một team nhỏ.
Điểm yếu lớn nhất của sinh viên mới vào agency thường là thiếu thực chiến và dễ ảo tưởng năng lực. Nhiều bạn viết ổn, giao tiếp tốt nhưng chưa quen áp lực deadline, chưa chịu được việc bị sửa nhiều vòng, hoặc ngại thay đổi khi ý tưởng không được khách hàng lựa chọn. Cũng có một số bạn đang ỷ lại vào môi trường truyền thông đa dạng, nhiều agency, nhiều lựa chọn, nên rất dễ nản nếu bị sếp la, hay đồng nghiệp ý kiến về kế hoạch của mình, dẫn đến thay đổi liên tục 2-3 công ty dù chỉ mới tốt nghiệp chưa đầy 1 năm. Ngoài ra, một lỗi phổ biến thường gặp là các bạn làm theo brief nhưng không hiểu về kinh doanh, dẫn đến nội dung “đúng mà không trúng”.
Nếu nhìn từ góc độ của một người quản lý trong agency, anh có thể chia sẻ những dấu hiệu cho thấy một sinh viên thực tập có tiềm năng phát triển trong nghề PR?
Dưới góc độ một người quản lý trong agency, với tôi, một thực tập sinh PR tiềm năng thường thể hiện sự chủ động và tinh thần “muốn làm và được làm” ngay từ những việc nhỏ. Tôi quan sát và đúc kết được, nhóm sinh viên này không chờ giao việc mới làm, mà chủ động đề xuất hướng triển khai, hay đơn giản là hỏi tôi câu hỏi như này: “Em thấy team event chuẩn bị chạy sự kiện ở chợ Bến Thành, em theo phụ sắp xếp bàn ghế được không ạ?”.
Bên cạnh đó, những bạn sinh viên nổi bật thường có khả năng cho những người quản lý thấy được bạn ấy thật sự thấu hiểu khách hàng thông qua việc phân tích và đào sâu insight, chứ không đơn thuần là hoàn thành task công việc. Kỹ năng viết tốt cũng là một lợi thế, nhưng quan trọng hơn là biết điều chỉnh và biết chịu trách nhiệm với deadline cũng như chất lượng đầu ra. Theo tôi, đây là nhóm có thể phát triển rất nhanh khi bước vào môi trường agency.
Nếu có một lời khuyên thẳng thắn dành cho sinh viên PR trước khi bước vào ngành, anh muốn nhắn nhủ điều gì để họ có thể chuẩn bị, giữ được sức bền và không mất lửa nghề cho “cuộc chạy marathon” của nghề PR?
Nếu phải nói thẳng một điều dành cho sinh viên trước khi bước vào nghề PR, thì đó là: đừng kỳ vọng đây là một “cuộc đua sprint” (chạy nước rút), nó là marathon (chạy đường dài) thật sự. Bạn sẽ gặp deadline dồn dập, những ý tưởng bị “chê” liên tục, khủng hoảng có thể xảy ra bất kỳ lúc nào. Nếu chỉ bước vào ngành vì thấy hào nhoáng, ăn mặc đẹp hay ánh đèn lung linh khi tổ chức sự kiện, bạn sẽ rất dễ mất lửa.
Nếu không đủ tỉnh táo từ sự trải nghiệm để đặt câu hỏi, phản biện brief và nhìn đa chiều, bạn rất dễ bị cuốn theo guồng công việc mà không thực sự tạo ra giá trị. Song song đó, hãy xây dựng mối quan hệ với báo giới hay cộng đồng PR một cách chân thành, vì trong ngành này, con người là tài sản lớn nhất. Đồng thời, đừng để mình bị công nghệ “bỏ rơi”, hãy chủ động học và sử dụng AI để tăng hiệu suất, nhưng luôn nhớ mình mới là người quyết định chiến lược.
Và cuối cùng, một yếu tố tưởng nhỏ nhưng quyết định đường dài là giữ lòng biết ơn. Biết ơn với những người thầy dạy chúng ta khi ngồi trên ghế nhà trường; hay đó là những người thầy chỉ cho chúng ta lỗi sai từ công việc; biết ơn với đồng đội đã sẵn sàng thức tới 2-3 giờ sáng chạy deadline; biết ơn với những cơ hội được va chạm với khách hàng, báo giới; biết ơn với những điều không thể nói đúng là được. Chính sự biết ơn đó sẽ giúp bạn bền bỉ đi qua áp lực và trưởng thành thực sự trong nghề PR.
