AI Search đang thay đổi cách người dùng tiếp cận thông tin, đồng thời đặt ra câu hỏi cho những người làm SEO: Liệu các checklist On-page quen thuộc có còn đủ sức cạnh tranh khi công cụ tìm kiếm ngày càng có khả năng trả lời trực tiếp? Từ góc nhìn của một Marketer Gen Z, tôi cho rằng On-page SEO không lỗi thời, nhưng cách chúng ta tư duy và thực thi nó cần thay đổi.
Khi những checklist On-page SEO quen thuộc không còn là lợi thế cạnh tranh
Nếu từng bắt đầu học SEO, có lẽ bạn không xa lạ với những lời khuyên như: mật độ từ khóa phải đạt 1–3%, bài viết nên dài trên 1.500 từ, Heading phải chứa chính xác từ khóa chính, hay anchor text cần được tối ưu liên tục để cải thiện thứ hạng.
Mật độ từ khóa 1–3% từng là lời khuyên SEO quen thuộc, nhưng không phải tiêu chí bắt buộc để Google xếp hạng nội dung.
Những nguyên tắc này thường xuất hiện trong các tài liệu hướng dẫn và checklist dành cho người mới. Chúng mang lại cảm giác rằng SEO là một công việc có thể đo lường bằng những tiêu chí khá cụ thể: đủ từ khóa, đủ số chữ, đủ Heading và đủ internal link thì bài viết đã được tối ưu.
Là một người thuộc thế hệ Gen Z tiếp cận SEO trong giai đoạn AI phát triển mạnh mẽ, tôi nhận thấy một vấn đề: Chúng ta có thể hoàn thành mọi đầu việc trong checklist nhưng vẫn chưa thực sự tạo ra một nội dung đáng để người dùng đọc. Điều này càng đáng suy nghĩ khi hành vi tìm kiếm đang thay đổi.
Trước đây, người dùng thường nhập từ khóa, xem danh sách kết quả và truy cập các website để tổng hợp câu trả lời. Hiện nay, Google AI Overviews, AI Mode cùng các công cụ tìm kiếm sử dụng mô hình ngôn ngữ có thể tổng hợp thông tin và đưa ra câu trả lời ngay trong giao diện tìm kiếm.
Một nghiên cứu của Pew Research Center công bố tháng 7/2025 cho thấy, trong dữ liệu tìm kiếm của 900 người trưởng thành tại Mỹ được theo dõi vào tháng 3/2025, tỷ lệ lượt tìm kiếm dẫn đến nhấp vào kết quả truyền thống là 8% khi AI Summary xuất hiện, so với 15% khi không có phần tóm tắt này.
Dù kết quả không đại diện cho mọi thị trường hay mọi loại truy vấn, nó phản ánh một thách thức: người dùng có thể tìm được thông tin cần thiết mà không phải truy cập website.
Điều gì sẽ xảy ra nếu bài viết của chúng ta chỉ tổng hợp lại những kiến thức đã xuất hiện ở hàng chục trang web khác? Trong nhiều trường hợp, AI hoàn toàn có thể đáp ứng phần nhu cầu thông tin cơ bản đó.
Vì vậy, theo tôi, câu hỏi quan trọng của On-page SEO năm 2026 không chỉ là “Làm thế nào để bài viết được Google hiểu?” mà còn là: “Tại sao người dùng vẫn nên truy cập bài viết này khi họ đã có một câu trả lời từ AI?”
Ba lầm tưởng về On-page SEO cần được nhìn nhận lại trong kỷ nguyên AI Search
1. Bài viết càng dài, mật độ từ khóa càng chuẩn thì AI càng dễ trích dẫn?
Trong SEO truyền thống, số lượng từ và mật độ từ khóa thường được sử dụng làm tiêu chí tham khảo khi xây dựng Content Brief. Tuy nhiên, khi AI Search phát triển, một quan niệm mới cũng xuất hiện: nội dung phải thật dài để bao phủ toàn diện chủ đề hoặc được chia thành những đoạn ngắn theo công thức cố định thì AI mới dễ hiểu và trích dẫn.
Thực tế, cả hai cách tiếp cận đều chưa có cơ sở để xem là công thức tối ưu. Trong hướng dẫn tối ưu website cho Generative AI Search năm 2026, Google khẳng định không yêu cầu chia nhỏ nội dung thành những đoạn ngắn để AI hiểu tốt hơn. Hệ thống tìm kiếm có khả năng xử lý nhiều chủ đề trên cùng một trang và xác định phần thông tin phù hợp với truy vấn. Google cũng nhấn mạnh rằng không tồn tại độ dài bài viết lý tưởng dành riêng cho AI Search.
Đáng chú ý, một nghiên cứu của Ahrefs công bố tháng 12/2025 trên 174.048 trang được trích dẫn trong Google AI Overviews cho thấy 53,4% số trang có dưới 1.000 từ, trong khi 16% có trên 2.000 từ. Nghiên cứu ghi nhận mối tương quan gần bằng không giữa độ dài nội dung và vị trí trích dẫn (hệ số Spearman 0,04). Dữ liệu này không chứng minh bài viết ngắn có lợi thế hơn, nhưng cho thấy việc kéo dài nội dung chưa chắc cải thiện khả năng được AI trích dẫn.
Tương tự, việc lặp lại chính xác từ khóa nhiều lần cũng không phải điều kiện để Google hiểu nội dung. Theo Google, các hệ thống AI Search có khả năng nhận diện từ đồng nghĩa và ý nghĩa của truy vấn, ngay cả khi nội dung không sử dụng đúng từng cụm từ mà người dùng nhập vào.
Thay vì chạy theo số lượng từ, mật độ từ khóa hay bắt buộc mọi Heading phải có một đoạn Direct Answer theo độ dài cố định, tôi cho rằng cần ưu tiên nội dung chính xác, dễ theo dõi và giải quyết đầy đủ nhu cầu tìm kiếm. Với những chủ đề phức tạp, bài viết dài vẫn cần thiết; ngược lại, một câu hỏi đơn giản không nhất thiết phải triển khai thành hàng nghìn từ.
2. Chỉ cần tổng hợp nội dung Top 10 Google là đủ để cạnh tranh trong AI Search?
Phân tích SERP (Search Engine Results Page) từ lâu đã là bước quan trọng khi xây dựng SEO Content. Thông qua các kết quả xếp hạng cao, người làm SEO có thể xác định Search Intent, những nội dung đối thủ đang triển khai và các thông tin người dùng thường quan tâm.
Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI Search, việc tổng hợp lại nội dung từ Top 10 Google rồi viết thành một bài đầy đủ hơn chưa chắc tạo ra lợi thế cạnh tranh.
Ví dụ với chủ đề “Kỹ năng đàm phán là gì?”. Sau khi phân tích 10 kết quả đầu tiên, chúng ta xây dựng một bài viết gồm các phần quen thuộc như khái niệm, vai trò, nguyên tắc, quy trình, ví dụ và cách rèn luyện. Về mặt cấu trúc, bài viết có thể khá hoàn chỉnh. Nhưng nếu những thông tin đó đều đã xuất hiện trên nhiều website, người dùng có thêm lý do gì để lựa chọn nội dung của chúng ta?
Câu hỏi này càng đáng suy nghĩ khi Google AI Overviews và AI Mode có khả năng tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn để tạo thành câu trả lời. Đặc biệt, Google đã công bố kỹ thuật Query Fan-out, cho phép hệ thống thực hiện nhiều truy vấn liên quan nhằm tìm kiếm thông tin phục vụ một câu hỏi của người dùng, thay vì chỉ dựa vào một danh sách kết quả duy nhất.
Trong hướng dẫn Generative AI Search năm 2026, Google nhấn mạnh tầm quan trọng của nội dung có giá trị riêng (Non-commodity Content), đồng thời khuyến nghị không chỉ tái sử dụng những thông tin đã phổ biến trên Internet hoặc có thể dễ dàng được tạo ra bằng AI.
Thay vì tiếp tục bổ sung lý thuyết, một bài viết có thể tạo giá trị khác biệt thông qua:
Tình huống thực tế: Phân tích một cuộc thương lượng, những bất đồng phát sinh và cách các bên đi đến thỏa thuận.
Góc nhìn chuyên môn: Chia sẻ nhận định của người có kinh nghiệm đàm phán trong kinh doanh hoặc quản lý.
Nội dung có thể áp dụng: Cung cấp mẫu hội thoại, checklist chuẩn bị hoặc cách xử lý những tình huống thường gặp.
Những yếu tố này không bảo đảm bài viết sẽ được AI trích dẫn, nhưng giúp nội dung mang lại giá trị vượt khỏi các kiến thức phổ biến mà AI có thể tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.
Điều đó cũng không có nghĩa chúng ta phải bỏ qua việc phân tích Top 10 Google. SERP vẫn là nguồn dữ liệu quan trọng để hiểu nhu cầu tìm kiếm, nhưng người làm SEO cần tiến thêm một bước: xác định những vấn đề chưa được giải quyết đầy đủ và bổ sung thông tin có cơ sở, có trải nghiệm hoặc có tính ứng dụng cao hơn.
3. Tối ưu On-page SEO chỉ cần tập trung vào nội dung văn bản?
Khi triển khai On-page SEO, chúng ta thường dành nhiều thời gian cho việc tối ưu từ khóa, Heading, Meta Description và nội dung bài viết. Trong khi đó, hình ảnh đôi khi chỉ được xem là yếu tố minh họa, bổ sung cho bài viết dễ đọc hơn thay vì một phần có giá trị riêng trong chiến lược SEO.
Tuy nhiên, cách tiếp cận này cần được nhìn nhận lại khi Google đang mở rộng các trải nghiệm tìm kiếm đa phương thức (Multimodal Search), cho phép người dùng tìm kiếm thông tin không chỉ bằng văn bản mà còn thông qua hình ảnh.
Trong hướng dẫn tối ưu website cho Generative AI Search cập nhật tháng 7/2026, Google xác nhận AI Search có thể hiển thị hình ảnh và video liên quan, tạo thêm cơ hội cho website xuất hiện ngoài những liên kết văn bản truyền thống. Google cũng khuyến nghị bổ sung hình ảnh, video chất lượng cao khi chúng thực sự hỗ trợ nội dung.
Hình ảnh giúp người đọc dễ hình dung và ghi nhớ nội dung bài viết.
Đáng chú ý, ngày 24/9/2026, Google công bố báo cáo Multimodal Search trong Google Search Console, cho phép theo dõi hiệu suất tìm kiếm thông qua Google Lens, Circle to Search và các truy vấn sử dụng hình ảnh. Đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy việc đo lường SEO đang mở rộng để phản ánh những cách tìm kiếm trực quan hơn.
Chẳng hạn, với bài hướng dẫn “Cách sử dụng hàm VLOOKUP trong Excel”, việc chỉ trình bày cú pháp và giải thích bằng văn bản có thể khiến người mới khó hình dung cách thực hiện. Thay vào đó, người viết có thể bổ sung ảnh chụp màn hình từng bước, đánh dấu vùng dữ liệu cần tham chiếu hoặc video ngắn minh họa cách xử lý lỗi #N/A.
Nội dung hướng dẫn như vậy sẽ rất khó hiểu nếu không có hình ảnh hướng dẫn thực tế.
Những nội dung trực quan này giúp người đọc dễ áp dụng hơn, đồng thời tạo thêm tài nguyên hình ảnh có khả năng được khám phá qua Google Search.
Vậy người làm SEO nên thay đổi cách thực thi như thế nào?
Ưu tiên hình ảnh có giá trị thông tin: Sử dụng ảnh chụp thao tác, sơ đồ, biểu đồ hoặc video minh họa để giải thích những nội dung khó truyền tải đầy đủ bằng văn bản.
Tối ưu khả năng khám phá hình ảnh: Đặt ảnh gần đoạn văn liên quan, sử dụng tên tệp và Alt Text mô tả chính xác nội dung, đồng thời đảm bảo hình ảnh có thể được Google thu thập và lập chỉ mục.
Đo lường hiệu quả tìm kiếm trực quan: Theo dõi dữ liệu Multimodal Search trong Google Search Console khi có sẵn, từ đó đánh giá những nội dung hình ảnh đang giúp người dùng khám phá website.
On-page SEO trong kỷ nguyên AI Search: Cần ưu tiên điều gì?
Khi AI Search ngày càng phát triển, việc thực thi On-page SEO không nhất thiết phải bắt đầu bằng những kỹ thuật hoàn toàn mới. Điều quan trọng hơn là xác định đâu là những yếu tố đang cản trở khả năng hiển thị của website, cải thiện hành trình trải nghiệm của người dùng và đo lường hiệu quả trên các hình thức tìm kiếm mới.
1. Tăng độ tin cậy và khả năng kiểm chứng của nội dung
Trong bối cảnh AI Search có thể tổng hợp câu trả lời từ nhiều nguồn, việc cung cấp thông tin chính xác và có thể kiểm chứng trở nên đặc biệt quan trọng. Bên cạnh cách trình bày nội dung, người làm SEO cần quan tâm đến nguồn dẫn, thời điểm cập nhật và người chịu trách nhiệm về thông tin được đăng tải.
Theo Google Search Central – Creating Helpful, Reliable, People-First Content, Google khuyến nghị đánh giá nội dung dựa trên các yếu tố như nguồn thông tin rõ ràng, bằng chứng chuyên môn và mức độ chính xác. Đây cũng là những yếu tố liên quan đến E-E-A-T (Experience, Expertise, Authoritativeness, Trustworthiness), trong đó Trustworthiness (độ tin cậy) giữ vai trò trung tâm.
Ví dụ, một bài viết về “Mức lương nhân viên Marketing năm 2026” đưa ra con số trung bình nhưng không dẫn nguồn, không nêu thời điểm khảo sát hoặc khu vực áp dụng. Dù bài viết được tối ưu đầy đủ Title, Heading và từ khóa, người đọc vẫn khó đánh giá mức độ đáng tin cậy của thông tin.
Để cải thiện, người làm SEO có thể tập trung vào ba yếu tố:
Dẫn nguồn có thể kiểm chứng: Ưu tiên báo cáo nghiên cứu, dữ liệu gốc hoặc tài liệu chính thức, đặc biệt với những nhận định liên quan đến số liệu và quy định.
Minh bạch tác giả và chuyên môn: Cung cấp thông tin người viết hoặc người kiểm duyệt khi phù hợp, giúp độc giả hiểu ai chịu trách nhiệm về nội dung.
Rà soát thông tin theo thời gian: Kiểm tra và cập nhật số liệu, quy định, ví dụ đã lỗi thời; thể hiện ngày cập nhật khi có thay đổi nội dung đáng kể thay vì chỉ đổi ngày xuất bản.
Ví dụ thực tế kèm nguồn dẫn rõ ràng giúp người đọc dễ kiểm chứng và đánh giá độ tin cậy của nội dung.
Đây không phải công thức bảo đảm được AI Overviews trích dẫn. Tuy nhiên, việc minh bạch nguồn thông tin giúp người đọc đánh giá độ tin cậy và tạo cơ sở để các nhận định trong bài có thể được đối chiếu, xác minh.
2. Xây dựng Internal Linking theo hành trình tìm hiểu của người dùng
Internal Linking không chỉ giúp Google khám phá các URL mà còn tạo ra hành trình tìm hiểu giữa những nội dung có liên quan trên website.
Tuy nhiên, thay vì cố chèn một số lượng liên kết nhất định vào mỗi bài viết, tôi cho rằng người làm SEO nên xác định trang nào cần được liên kết và tại sao người dùng cần truy cập trang đó.
Ngược lại, việc liên kết hàng loạt bài viết chỉ vì chúng thuộc cùng một chuyên mục chưa chắc mang lại trải nghiệm tốt hơn.
Trong hướng dẫn về Internal Linking, Google khuyến nghị sử dụng Anchor Text ngắn gọn, mang tính mô tả và có liên quan đến trang đích. Google cũng không quy định một số lượng liên kết lý tưởng áp dụng chung cho mọi trang.
Vì vậy, khi xây dựng Topic Cluster, tôi sẽ ưu tiên các liên kết thực sự hỗ trợ hành trình tìm kiếm, đồng thời đảm bảo những trang quan trọng có thể được truy cập từ các nội dung liên quan.
3. Tối ưu trải nghiệm sau khi người dùng nhấp vào website
Khi AI Overviews có thể cung cấp những thông tin cơ bản ngay trên SERP, việc thu hút được một lượt nhấp trở nên đáng quan tâm hơn. Nhưng đưa người dùng vào website mới chỉ là bước đầu tiên; trải nghiệm sau lượt nhấp cũng cần được tối ưu.
Giả sử một người tìm kiếm cách viết email trong công việc và truy cập bài hướng dẫn. Nếu họ phải cuộn qua nhiều đoạn giới thiệu, gặp quảng cáo che nội dung hoặc khó tìm thấy phần thực hành, họ có thể rời trang dù bài viết có đầy đủ thông tin.
Cần tránh quảng cáo làm gián đoạn nội dung bài viết.
Để hạn chế những trở ngại này, người làm SEO có thể:
Sử dụng mục lục có liên kết để người đọc nhanh chóng chuyển đến phần cần tìm.
Đặt nội dung quan trọng ở vị trí dễ tiếp cận, hạn chế các thành phần gây gián đoạn việc đọc.
Đảm bảo bảng biểu, công thức và các thành phần tương tác hoạt động tốt trên thiết bị di động.
Bố trí những hành động tiếp theo phù hợp, chẳng hạn xem hướng dẫn nâng cao hoặc sử dụng biểu mẫu có sẵn.
Đây không phải những thủ thuật dành riêng cho AI Search. Tuy nhiên, khi người dùng có nhiều lựa chọn tiếp cận thông tin hơn, trải nghiệm trên trang là yếu tố mà website có thể chủ động cải thiện để giữ chân và phục vụ họ tốt hơn.
4. Đo lường hiệu quả ngoài thứ hạng từ khóa và Organic Traffic
Một thay đổi đáng chú ý trong năm 2026 là Google bắt đầu cung cấp dữ liệu hiệu suất riêng cho các tính năng Generative AI trong Google Search Console.
Theo thông báo triển khai ngày 31/8/2026 của Google, báo cáo Generative AI Performance đã được mở rộng trên toàn cầu, cho phép chủ website theo dõi lượt hiển thị từ AI Overviews và AI Mode, những URL xuất hiện trong các tính năng này và sự phân bổ theo thiết bị hoặc quốc gia.
Điều này mở ra một góc nhìn mới khi đánh giá hiệu quả SEO. Thay vì chỉ theo dõi từ khóa tăng hay giảm thứ hạng, người làm SEO có thể kết hợp:
Google Search Console: Theo dõi Clicks, Impressions, CTR và Average Position của kết quả tìm kiếm truyền thống.
Generative AI Performance: Xác định những URL có lượt hiển thị trong AI Overviews và AI Mode, đồng thời quan sát biến động theo thời gian.
Google Analytics 4: Đánh giá lượng truy cập tự nhiên, mức độ tương tác và chuyển đổi sau khi người dùng vào website.
Cần lưu ý rằng báo cáo Generative AI hiện cung cấp dữ liệu lượt hiển thị, không phải một bộ số liệu riêng đầy đủ về lượt nhấp và chuyển đổi từ từng tính năng AI. Vì vậy, việc kết hợp nhiều nguồn dữ liệu sẽ giúp đánh giá hiệu quả toàn diện hơn, nhưng không nên tự động quy mọi biến động traffic cho AI Search.
Theo tôi, đây là thay đổi đáng chú ý trong cách đánh giá On-page SEO: thay vì chỉ hỏi một bài viết đang đứng Top mấy, chúng ta cần quan tâm nội dung đó đang được khám phá qua những hình thức tìm kiếm nào, có thu hút đúng đối tượng và tạo ra giá trị gì sau lượt truy cập.
Marketer Gen Z: Dùng AI làm trợ lý, không phải người thay thế tư duy
Là thế hệ trưởng thành cùng sự phát triển của công nghệ số, Gen Z có một lợi thế đáng kể: khả năng tiếp cận nhanh với những công cụ mới.
Trong công việc SEO, ChatGPT, Gemini hay Claude có thể hỗ trợ từ nghiên cứu chủ đề, xây dựng outline đến rà soát nội dung. Nhưng tôi cho rằng điều quan trọng không phải là biết sử dụng bao nhiêu công cụ AI, mà là biết giao cho AI công việc gì và giữ lại trách nhiệm nào cho bản thân.
Với một bài SEO Content, tôi hình dung quy trình thực thi theo năm bước:
Bước 1 – Nghiên cứu Search Intent: Sử dụng dữ liệu từ SERP, Google Search Console và công cụ nghiên cứu từ khóa để hiểu nhu cầu tìm kiếm. AI có thể hỗ trợ nhóm chủ đề và phân tích những khả năng về ý định tìm kiếm.
Bước 2 – Phân tích Content Gap: Đối chiếu các kết quả tìm kiếm để xác định những câu hỏi chưa được giải quyết thỏa đáng. AI hỗ trợ gợi ý góc nhìn, nhưng người thực hiện phải tự kiểm tra lại trên các nguồn thực tế. Đặc biệt, câu hỏi do AI đề xuất không mặc nhiên là dữ liệu People Also Ask đang xuất hiện trên Google.
Bước 3 – Xây dựng cấu trúc: Tổ chức thông tin theo mức độ quan trọng, ưu tiên trả lời nhu cầu chính trước khi mở rộng các chủ đề phụ. Loại bỏ những Heading không thực sự mang lại giá trị.
Bước 4 – Bổ sung giá trị riêng: Kiểm chứng dữ kiện, đưa vào ví dụ, trải nghiệm thực tế, thông tin chuyên môn hoặc dữ liệu đáng tin cậy. Đây là phần mà người viết cần chủ động chịu trách nhiệm.
Bước 5 – Review và đo lường: Kiểm tra chất lượng nội dung, On-page, liên kết nội bộ, khả năng index và theo dõi hiệu quả sau khi xuất bản. Những tín hiệu thực tế sẽ là cơ sở để tiếp tục cải thiện bài viết.
Tôi không cho rằng dùng AI để viết nội dung là sai. Điều đáng lo hơn là khi chúng ta sử dụng AI để tạo ra hàng loạt bài viết mà không còn kiểm chứng dữ liệu, xem xét nhu cầu người đọc hay đánh giá chất lượng đầu ra.
Lợi thế của Marketer Gen Z không chỉ nằm ở việc sử dụng AI, mà còn ở khả năng đặt câu hỏi đúng, phân tích dữ liệu và xây dựng tư duy chiến lược.
Từ checklist đến tư duy SEO trong kỷ nguyên AI
Là một Marketer Gen Z đang trên hành trình học hỏi và thực hành SEO, tôi nhận ra rằng checklist có thể giúp chúng ta làm đúng quy trình, nhưng tư duy mới quyết định chất lượng công việc.
AI Search không khiến On-page SEO trở nên lỗi thời, mà thúc đẩy tôi nhìn nhận lại những kiến thức đã học, chủ động thử nghiệm và đánh giá hiệu quả bằng dữ liệu thực tế. Tôi tin rằng khả năng thích nghi và không ngừng đặt câu hỏi sẽ ngày càng quan trọng đối với những người làm SEO trẻ.
