Vào thời điểm xuất hiện những bài báo cho rằng Tim Cook có thể sẽ sớm nghỉ hưu, nhiệm kỳ của ông tại Apple đang được nhìn nhận lại với nhiều góc độ mới. Đây cũng là dịp để đánh giá đầy đủ hơn về một giai đoạn lãnh đạo quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ, dù những dấu ấn mà Cook để lại đã đưa ông vào nhóm các lãnh đạo công nghệ xuất sắc nhất, bên cạnh di sản của Steve Jobs.
Giữa tháng 11 vừa qua, Financial Times đưa tin CEO Apple Tim Cook có khả năng sẽ rời vị trí vào năm 2026. Diễn biến này không tạo ra nhiều biến động trên thị trường chứng khoán, nhưng lại nhanh chóng thổi bùng các cuộc tranh luận trong cộng đồng yêu công nghệ. Một số bộ phận vẫn giữ quan điểm rằng Cook chỉ là “người làm vận hành”, không đủ năng lực để dẫn dắt tập đoàn công nghệ tiêu dùng lớn nhất thế kỷ 21, đặc biệt khi so với nhà kiến tạo sản phẩm trước đây là Steve Jobs.
Đáng chú ý, sự kỳ vọng của nhiều người đang hướng về ông John Ternus, Phó Chủ tịch Cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng của Apple, như một lựa chọn kế nhiệm lý tưởng. Họ coi Ternus là người mang tinh thần “làm sản phẩm”, khác hẳn với phong cách quản trị của Cook. Tuy nhiên, góc nhìn này dễ tạo ra sự chênh lệch khi đánh giá vai trò của Cook. Thực tế cho thấy vị thế của Apple hiện tại không chỉ đến từ tầm nhìn sản phẩm, mà còn từ khả năng vận hành xuất sắc, tối ưu chuỗi cung ứng và mở rộng những trụ cột doanh thu bền vững.
Chính vì vậy, đối với Apple, người kế nhiệm lý tưởng không nhất thiết phải là bản sao của Steve Jobs. Thay vào đó, bất kỳ nhà lãnh đạo tương lai nào cũng cần sở hữu sự điềm tĩnh, tư duy chiến lược và năng lực quản trị mà Cook đã chứng minh trong suốt hơn một thập kỷ qua. Nếu Jobs là người truyền cảm hứng bằng những thay đổi mang tính cách mạng, thì Cook là người đã biến những tầm nhìn đó thành thành công bền vững - điều mà không phải CEO nào trong ngành công nghệ cũng có thể làm được.
Tim Cook: Người làm sản phẩm theo cách riêng
Trước khi nói về di sản lãnh đạo của Tim Cook, cần nhắc đến một quan điểm thường xuyên được lặp lại rằng ông không phải hình mẫu lãnh đạo giỏi về sản phẩm. Tuy nhiên, khi nhìn vào danh sách những sản phẩm đột phá mà Apple giới thiệu từ năm 2011, từ phần cứng cho đến phần mềm và dịch vụ, có thể thấy nhận định này không đủ thuyết phục.
Năm 2014, Apple lần đầu đưa thanh toán di động không tiếp xúc đến với đại chúng thông qua Apple Pay. Chỉ một năm sau, Apple Watch ra mắt và nhanh chóng tái định nghĩa khái niệm đồng hồ thông minh. Cũng trong năm 2015, Apple bước vào lĩnh vực giải trí trực tuyến với Apple Music, trở thành lựa chọn thay thế đầu tiên thực sự cạnh tranh với Spotify.
Năm 2016, AirPods xuất hiện và ngay lập tức làm thay đổi thị trường tai nghe, tạo nên thói quen nghe âm thanh hoàn toàn mới. Đến năm 2017, iPhone X mở ra bước ngoặt quan trọng khi loại bỏ nút Home, áp dụng thiết kế toàn màn hình và giới thiệu Face ID - công nghệ xác thực sinh trắc học hiện đại dành cho người tiêu dùng.
Giai đoạn 2019 - 2020 đánh dấu sự bùng nổ của mảng dịch vụ với Apple Card, Apple TV+, Apple Arcade, Apple Fitness+ và Apple News+. Đây cũng là thời điểm Apple triển khai bước đi táo bạo nhất trong nhiều thập kỷ, khi chuyển các dòng Mac từ chip Intel sang Apple Silicon. Quyết định này không chỉ hồi sinh doanh số Mac mà còn mở đường cho những thiết kế phần cứng tinh gọn và mạnh mẽ hơn.
Đến năm 2024, Cook tiếp tục đặt cược lớn với Apple Vision Pro - một sản phẩm mang tính cá nhân quan trọng đối với ông. Dù chưa tạo cú hích thương mại, Vision Pro sở hữu lượng đổi mới kỹ thuật vượt xa nhiều sản phẩm nổi tiếng mà Steve Jobs từng đưa ra thị trường. Đây cũng là minh chứng rằng Cook, tương tự như Jobs, luôn sẵn sàng theo đuổi những hướng đi mới chưa ai dám thử.
Thực tế, Cook và Jobs không phải kỹ sư và cũng không trực tiếp chế tạo ra các thiết bị này. Vai trò của họ là dẫn dắt, định hướng và trao quyền cho đội ngũ kỹ sư, nhà thiết kế để biến những ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm mà hàng triệu người dùng có thể sử dụng hàng ngày trong đời sống.
Khi Steve Jobs qua đời, danh mục sản phẩm của Apple xoay quanh bốn trụ cột, bao gồm Mac, iPod, iPad và iPhone. Dưới thời Cook, danh mục này được mở rộng với AirPods, Apple Watch, iPad Pro và Apple Vision Pro, đồng thời iPhone và Mac liên tục được cải tiến toàn diện qua từng năm.
Nhìn vào những thành tựu đó, quan điểm cho rằng Tim Cook không phải “người làm sản phẩm” gần như không đúng. Theo cách riêng của mình, ông đã chứng minh vai trò quan trọng trong việc định hình các sản phẩm chủ lực của Apple.
Tim Cook và thử thách lớn nhất trong hành trình kinh doanh Apple
Dẫn dắt hàng loạt sản phẩm thành công không phải yếu tố duy nhất tạo nên dấu ấn của Tim Cook. Điều đặc biệt hơn nằm ở việc ông đảm nhận một nhiệm vụ mà gần như không CEO nào trong lịch sử doanh nghiệp từng đối mặt, đó là tiếp quản Apple sau Steve Jobs.
Đây là vai trò có thể dẫn tới thất bại ngay từ đầu. Đối với nhiều người, kể cả nhân viên trong công ty, Steve Jobs chính là Apple. Sự ra đi đột ngột của ông không chỉ khiến tinh thần làm việc của nhân viên giảm xuống mức thấp nhất mà còn tạo ra khoảng trống lãnh đạo khó lấp đầy. Việc đưa một tập đoàn quy mô toàn cầu vượt qua giai đoạn khủng hoảng niềm tin và tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn di sản cũ là điều rất ít người có thể làm được, nhưng Tim Cook đã làm được.
Thành công của Cook càng được củng cố khi nhìn vào các con số tài chính. Từ mức doanh thu khoảng 65 tỷ USD năm 2010, Apple đã tăng lên hơn 416 tỷ USD vào cuối năm tài chính 2025. Giá trị thị trường của công ty cũng tăng mạnh, từ khoảng 350 tỷ USD khi Jobs qua đời lên đến 4 nghìn tỷ USD vào cuối tháng 10 vừa qua.
Điều đáng chú ý là Cook đạt được thành tựu đó trong bối cảnh môi trường công nghệ thay đổi sâu sắc. Trong thập kỷ qua, vai trò của các CEO công nghệ không chỉ dừng lại ở lãnh đạo doanh nghiệp mà còn mở rộng sang vai trò ngoại giao khi thường xuyên làm việc với chính phủ và các nhà lãnh đạo toàn cầu. Bối cảnh địa chính trị biến động liên tục đòi hỏi sự mềm dẻo và bản lĩnh. Trong khi Steve Jobs nổi tiếng nóng nảy và cứng rắn, Cook lại thể hiện khả năng xử lý khéo léo trước những áp lực gia tăng từ chính trị và pháp lý.
Thực tế này cũng giải thích vì sao có những công ty ngày nay được cho là khó tồn tại mà không có CEO của họ, ví dụ như trường hợp gói thù lao trị giá 1 nghìn tỷ USD dành cho Elon Musk tại Tesla. Đầu những năm 2000, nhiều người từng nghĩ Apple cũng thuộc nhóm đó, rằng tương lai của hãng gắn liền với Jobs. Nhưng khi vận mệnh công ty buộc phải trao vào tay người kế nhiệm, Apple đã tìm được lựa chọn phù hợp nhất, đó là Tim Cook.
Tạm kết
Dù nhiệm kỳ của Tim Cook tại Apple ghi dấu nhiều thành tựu nổi bật, hành trình lãnh đạo của ông rồi cũng sẽ đi đến hồi kết. Nếu thông tin từ Financial Times chính xác, Cook có thể rời ghế CEO vào năm 2026.
Việc tôn sùng các CEO công nghệ luôn tiềm ẩn rủi ro, và điều này đã đúng với Tim Cook. Trong quá trình điều hành, ông từng đưa ra những quyết định không phải lúc nào cũng mang lại kết quả tối ưu cho Apple - tương tự như bất kỳ lãnh đạo lớn nào, kể cả Steve Jobs.
Tuy vậy, Cook đã chứng minh khả năng dẫn dắt Apple vượt qua nhiều giai đoạn biến động và đưa công ty chạm đến những cột mốc chưa từng có. Đó là một chuẩn mực mới mà người kế nhiệm trong tương lai sẽ phải đối mặt. Dù John Ternus đang được nhiều người nhắc đến như ứng viên sáng giá, vị trí này vẫn chưa có gì chắc chắn và Apple vẫn còn nhiều gương mặt lãnh đạo khác có thể được cân nhắc.
Điều có thể khẳng định lúc này là bất kỳ ai tiếp quản vai trò CEO tiếp theo của Apple sẽ phải đối diện với nhiệm vụ khó khăn thứ hai trong lịch sử công ty, đó là kế thừa những gì Tim Cook đã xây dựng.
Như Quỳnh
Subscribe Newsletter của Advertising Vietnam để theo dõi nhiều tin tức hấp dẫn về ngành quảng cáo.
