[Chuyện hậu trường] Nghìn cây số rong ruổi của Mái ấm gia đình Việt: Ba năm giữ lửa yêu thương trên từng chặng đường

Ra đời vào tháng 10/2022, “Mái ấm gia đình Việt” do Tập đoàn Hoa Sen khởi xướng kết hợp cùng Công ty Truyền thông Bee (Bee Comm) sản xuất với mục tiêu: “Mang hạnh phúc sẻ chia cùng cộng đồng”. Chương trình là sự tiếp nối hành trình hơn 10 năm sẻ chia của doanh nghiệp với cộng đồng, bắt nguồn từ thực trạng sau đại dịch Covid-19, khi cả nước có hơn 4.400 trẻ em rơi vào cảnh mồ côi, thiếu vắng cả điểm tựa vật chất lẫn tinh thần. Từ đó, chương trình hướng đến việc hỗ trợ những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đồng thời nuôi dưỡng ý chí vượt lên nghịch cảnh, khát khao học tập và phát triển của các em nhỏ.

Suốt hơn ba năm sản xuất, “Mái ấm gia đình Việt” đã lăn bánh đi qua 26 tỉnh thành, mang vòng tay nhân ái đến hàng trăm mái nhà và hàng ngàn con người. Phía sau mỗi khung hình lay động và câu chuyện khiến người xem nghẹn ngào rơi nước mắt là cả một hành trình âm thầm của đội ngũ sản xuất, những người đã rong ruổi hàng nghìn cây số để đi tìm và kể lại những câu chuyện thật nhất về nghị lực, tình thân và niềm tin. Đằng sau mỗi mái ấm được dựng lên là vô vàn câu chuyện chưa từng kể: về những chuyến đi gian nan, những khoảnh khắc lặng im giữa đời thường và cả niềm tin của những người làm nghề rằng: chỉ cần còn một câu chuyện được sẻ chia, hành trình này vẫn đáng để tiếp tục.

Ngay sau khi xác định địa điểm ghi hình chính, đội ngũ sản xuất sẽ mở rộng khảo sát tại các tỉnh lân cận để tìm kiếm nhân vật phù hợp. Từng công văn được gửi đến chính quyền địa phương, những cuộc gọi được thực hiện với các trường học, vô số buổi trò chuyện qua mạng xã hội, tất cả đều với chung một mong muốn: kết nối và lắng nghe câu chuyện của những em nhỏ đang thật sự cần được giúp đỡ. Khi danh sách sơ bộ dần hình thành, đó cũng là lúc hành trình “đi tìm câu chuyện” thật sự bắt đầu.

Các thành viên trong ekip sẽ về tận địa phương để gặp gỡ nhân vật và gia đình. Phần lớn điểm đến là những vùng sâu, vùng xa nơi đường đi nhỏ hẹp, trơn trượt, xe chở thiết bị không thể vào, cả đoàn phải đi bộ, khiêng vác thủ công, có khi phải băng đồi, lội suối, thậm chí chèo thuyền mới đến được nhà các em nhỏ. Không ít lần, có người trượt chân ngã xuống mương, ướt sũng cả người lẫn thiết bị. Có những ngày mưa bão, ngập lụt, cả ekip ướt sũng vẫn cố gắng dựng máy, điều chỉnh ánh sáng trong căn nhà chỉ vỏn vẹn vài mét vuông. Mỗi khung hình đẹp đôi khi phải đánh đổi bằng hàng giờ chờ đợi hoặc cả ngày rong ruổi giữa thời tiết khắc nghiệt.

Việc tiếp xúc trực tiếp với nhân vật giúp đội ngũ không chỉ lắng nghe câu chuyện, mà còn thật sự cảm nhận được nhịp sống, không gian và những khó khăn các em đang trải qua mỗi ngày. Cũng chính nhờ sự thấu cảm ấy, dù đã thực hiện hàng trăm tập phát sóng, ekip vẫn luôn tìm thấy những cách kể mới: có tập đi qua hồi ức của một đứa trẻ nhớ cha mẹ đã khuất, có tập là câu chuyện về nghị lực của người mẹ bệnh tật vẫn gắng nuôi con, hay những ước mơ nhỏ bé, nỗi day dứt thầm lặng của một người cha chưa trọn nghĩa.

Những chi tiết quá riêng tư hoặc có thể gây tổn thương đều được xem xét kỹ lưỡng, tránh tuyệt đối cách khai thác kiểu “kể khổ”, “giật gân” nhằm mục đích câu view hay khơi gợi cảm giác thương hại bởi chương trình không hướng tới việc “kể khổ” hay “giật cảm xúc”, mà muốn khắc họa nghị lực, tình thân, sự sẻ chia của cộng đồng và niềm tin vào tương lai.

Thế nhưng, việc khai thác chưa bao giờ là quá trình dễ dàng. Thử thách đầu tiên luôn là yếu tố cảm xúc. Các nhân vật đa phần đang trải qua mất mát hoặc áp lực tinh thần, nên việc trò chuyện và khai thác câu chuyện đòi hỏi sự tinh tế. Ê-kíp phải đủ kiên nhẫn lắng nghe, đủ nhạy cảm để thấu hiểu và đủ trách nhiệm để kể lại câu chuyện một cách chân thật mà không khiến nhân vật cảm thấy tổn thương hay mặc cảm.

Bên cạnh đó, làm việc với đời thực đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những yếu tố bất ngờ. Khác với chương trình giải trí có kịch bản cố định, “Mái ấm gia đình Việt” gắn với những câu chuyện thật nên luôn có tình huống phát sinh: nhân vật thay đổi tâm lý vào phút chót, trẻ nhỏ nhút nhát không dám lên hình hay sự tương tác của cộng đồng xung quanh ảnh hưởng đến tiến độ ghi hình. Mọi thứ đều phải được xử lý linh hoạt ngay tại hiện trường, đòi hỏi ekip vừa chuyên môn, vừa thấu cảm.

Và thử thách lớn nhất, cũng là điều khiến chương trình được trân trọng, chính là giữ được sự cân bằng giữa phản ánh khó khăn và lan tỏa hy vọng. Nếu chỉ tập trung nói về nỗi đau, câu chuyện sẽ dễ trở nên nặng nề; nhưng nếu làm nhẹ đi quá mức, lại dễ đánh mất tính chân thật. Đội ngũ luôn xác định nhân vật không phải là “hoàn cảnh” để khai thác, mà là những con người thật, có cảm xúc, lòng tự trọng và khát vọng sống như bất kỳ ai khác. Chính điều đó khiến sự tôn trọng và tinh thần nhân văn trở thành kim chỉ nam trong mọi quyết định sản xuất. Vì vậy, ekip luôn cân nhắc trước khi bấm máy hay lựa chọn chi tiết, để mỗi câu chuyện không chỉ chạm đến lòng trắc ẩn, mà còn thắp lên niềm tin tích cực: rằng giữa những nhọc nhằn, vẫn có yêu thương và nghị lực giúp con người bước tiếp.

Trong quá trình ghi hình, không ít những câu chuyện mà đội ngũ được chứng kiến khiến ai nấy đều lặng đi vì xúc động. Có lần, tại một gia đình, khi đội ngũ vừa đến nhà chuẩn bị thiết bị thì người mẹ, trụ cột tinh thần lớn nhất, đột ngột qua đời. Cả ekip rơi vào tình huống khó xử: vừa thương xót cho các em nhỏ, vừa băn khoăn liệu có nên tiếp tục ghi hình cho các em nhỏ. Sau khi bàn bạc và nhận được sự đồng thuận từ gia đình, đội ngũ vẫn tiếp tục công việc, nhưng với sự tiếp cận thật nhẹ nhàng và đầy tôn trọng. Hình ảnh những đứa trẻ vẫn kiên cường đối diện với mất mát quá lớn ấy đã khiến tất cả đều nghẹn lại và trở thành bài học sâu sắc về nghị lực, tình thân và lòng nhân ái.

Nhờ những trải nghiệm như thế, mỗi tập phát sóng “Mái ấm gia đình Việt” của không chỉ phản ánh chân thực những khó khăn, mà còn gửi gắm thông điệp đầy hy vọng: trong gian nan vẫn luôn có tình thương nâng đỡ, trong mất mát vẫn có niềm tin để bước tiếp. Chính sự cân bằng ấy đã giúp chương trình chạm đến trái tim khán giả — để mỗi người không chỉ thấy thương, mà còn thấy tin, thấy yêu hơn giá trị của tình người.

Ở mỗi chặng ghé đến, đội ngũ tổ chức sản xuất theo từng đợt ghi hình kéo dài 3 ngày, trong đó thực hiện 6 tập phát sóng. Cách này giúp tối ưu thời gian di chuyển, tiết kiệm chi phí hậu cần, đồng thời duy trì tiến độ và chất lượng đồng nhất cho mỗi tập, dù điều kiện cơ sở hạ tầng ở từng địa phương rất khác nhau.

Đội ngũ thường có mặt tại địa điểm ghi hình từ 3 - 4 ngày trước đó để triển khai toàn bộ công tác tiền trạm: dựng sân khấu, kéo nguồn điện, lắp đặt hệ thống âm thanh - ánh sáng, bố trí khu vực khán giả, khu hậu cần - kỹ thuật, kiểm tra điện, dựng mái che và chạy thử toàn bộ thiết bị. Toàn bộ công việc này được thực hiện nghiêm ngặt như một dự án sản xuất ngoài trời có quy trình khép kín, ưu tiên hiệu quả vận hành và đảm bảo an toàn cho nhân vật, khách mời, MC, khán giả, ê-kíp và tình nguyện viên.

Trong suốt quá trình ghi hình, bộ phận kỹ thuật liên tục theo dõi các yếu tố như tải điện, thời tiết, nhiệt độ; trong khi bộ phận điều phối chịu trách nhiệm sắp xếp luồng di chuyển, khu vực nghỉ ngơi của nhân vật và khán giả, đảm bảo mọi thứ diễn ra trật tự và an toàn. Tất cả đạo cụ, thiết bị đều được vận chuyển và lắp đặt từ sớm để có thời gian chạy thử, tinh chỉnh. Nhờ đó, dù ghi hình ở bất cứ địa phương nào, chương trình vẫn đảm bảo được hai yếu tố quan trọng nhất: chất lượng hình ảnh chỉn chu và an toàn tuyệt đối cho con người lẫn thiết bị.

Tuy nhiên, dù chuẩn bị kỹ đến đâu, ê-kíp vẫn thường xuyên phải đối mặt với những thử thách khắc nghiệt từ thời tiết. Như trong chuyến ghi hình tại Hậu Giang (tháng 8/2024), nắng gắt khiến ê-kíp phải lắp thêm mái che, bố trí quạt phun sương và chuẩn bị nước mát cho nhân vật, khán giả. Đến Quảng Bình (tháng 12/2024), mưa giông kéo dài nhiều ngày buộc đội ngũ dựng nhà bạt kín để bảo vệ thiết bị và con người. Tại Bắc Giang, mưa liên tiếp khiến sân khấu và khu vực khán giả phải được nâng cao để tránh ngập. Và gần đây nhất, trong chuyến ghi hình tại Thanh Hóa, bão bất ngờ ập đến ngay sau khi toàn bộ khâu khảo sát và lắp đặt sân khấu đã hoàn tất. Ê-kíp vừa phải chèo thuyền, vượt đồi để tiếp cận nhân vật, vừa đồng thời kích hoạt phương án khẩn cấp: hoãn toàn bộ buổi ghi hình để đảm bảo an toàn cho nhân vật, đặc biệt là các em nhỏ. Dù vậy, việc tạm hoãn không đồng nghĩa với dừng lại. Ba hoàn cảnh chưa kịp ghi hình đã được đưa ngay vào kế hoạch sản xuất tiếp theo, như một lời cam kết rằng sẽ không ai bị bỏ lại phía sau, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào.

Sự cố đó cũng một lần nữa nhắc đội ngũ rằng, an toàn của con người luôn là ưu tiên cao nhất. Sau hơn 3 năm lăn bánh trên khắp mọi miền, đội ngũ đã dần hoàn thiện quy trình ứng phó rủi ro và thời tiết khẩn cấp của riêng mình. Ở mỗi điểm ghi hình, luôn có sẵn phương án A/B/C để thích ứng: từ việc dựng sân khấu module, lắp mái che, thiết kế hệ thống thoát nước, phủ bạt bảo vệ thiết bị, đến bố trí khu nghỉ, y tế cho trẻ em và giới hạn thời lượng ghi hình để đảm bảo sức khỏe. Ekip liên tục theo dõi thời tiết theo thời gian thực, bố trí ngày đệm trong lịch quay và chỉ khởi động máy khi mọi điều kiện an toàn được đảm bảo. Mục tiêu của họ luôn rõ ràng: tạo nên một bối cảnh gần gũi với đời sống địa phương, thuận tiện để ghi hình, nhưng tuyệt đối không gây xáo trộn đến sinh hoạt cộng đồng.

Ở mỗi điểm đến, người dân địa phương thường có mặt từ rất sớm, dõi theo từng công đoạn ghi hình và cổ vũ nồng nhiệt cho các nhân vật bất chấp trời nắng như đổ lửa hay mưa lớn tầm tã. Sự hiện diện và ủng hộ chân thành ấy tạo nên bầu không khí ấm áp, đúng tinh thần sẻ chia mà chương trình hướng tới. Với đội ngũ sản xuất, mỗi buổi ghi hình không chỉ là một ngày chạy theo kịch bản, mà là một hành trình được sống giữa tình người. Không ít mạnh thường quân từ các tỉnh lân cận cũng tự nguyện góp mặt, mang theo xe đạp, đồ dùng học tập hay những phong bì nhỏ để tận tay trao cho các gia đình ngay tại hiện trường, biến mỗi buổi ghi hình thành một ngày hội sẻ chia thật sự. Những khoảnh khắc ấy tuy giản dị, không phô trương nhưng chính là điều khiến ekip tin tưởng rằng, “Mái ấm gia đình Việt” không chỉ lan tỏa lòng nhân ái qua truyền hình, mà còn ngay trong chính quá trình làm ra chương trình.

Sau khi ghi hình, toàn bộ dữ liệu sẽ được chuyển về để xử lý hậu kỳ. Trong quá trình dựng tập, ekip luôn giữ nguyên lời nói, phản ứng và bối cảnh đời thực của nhân vật, chỉ can thiệp tối thiểu ở mức chắt lọc và sắp xếp lại trình tự câu chuyện. Việc dựng hình luôn tuân thủ nguyên tắc: không dàn dựng, không cắt ghép gây hiểu sai, không tô đậm yếu tố bi lụy. Ngay cả những khoảng lặng, ánh nhìn hay giọng nói ngập ngừng của các em nhỏ cũng được giữ lại, bởi đó mới là những chi tiết mang cảm xúc chân thật nhất. Đội ngũ quan niệm rằng quá trình làm truyền hình thiện nguyện không chỉ để khán giả rơi nước mắt, mà còn phải khiến họ nhìn thấy được tình thương và hy vọng.

Chia sẻ về quá trình này, Chị Nguyễn Thị Thanh Tâm - Biên tập khẳng định: Với chúng tôi, tính chân thực là nguyên tắc, cảm xúc là hệ quả. Vì vậy, hậu kỳ không phải để “tạo cảm xúc”, mà để trả lại câu chuyện đúng như nó vốn có, nhưng được kể bằng một cấu trúc mạch lạc, dễ tiếp nhận với khán giả.

Song song đó, các yếu tố âm nhạc, lời dẫn và nhịp dựng được sử dụng như công cụ nâng đỡ, dẫn dắt cảm xúc, là yếu tố khơi mở để cảm xúc thật được bộc lộ tự nhiên, nhưng không được phép áp đặt cảm xúc lên họ. Âm nhạc tiết chế, chỉ điểm xuyết để đánh dấu chuyển pha câu chuyện; lời dẫn ngắn gọn, giàu thông tin, đóng vai trò dẫn dắt nhẹ nhàng thay vì áp đặt cảm xúc; nhịp dựng được tính toán kỹ lưỡng, đan xen giữa những lát cắt đời thường và các thử thách trên sân khấu, tạo tiết tấu vừa sinh động để giữ sự chú ý, vừa có những khoảng lặng để cảm xúc kịp đọng lại. Lời dẫn của MC với giọng điệu gần gũi, tiết chế, thiên về dẫn dắt hơn là kể lể, như một người đồng hành đưa khán giả đi qua từng chặng hành trình. Lời không tô đậm bi thương, không đẩy cảm xúc lên cao trào, mà giữ vai trò định hướng, giúp khán giả hiểu sâu hơn hoàn cảnh và ý nghĩa của mỗi hành động sẻ chia.

Đặc biệt, vì là chương trình dành cho trẻ em, mỗi tập đều trải qua quy trình kiểm duyệt nhiều lớp nghiêm ngặt - từ biên tập nội dung, tổng đạo diễn, pháp chế của Bee Comm phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Hoa Sen đến khâu thẩm định cuối cùng của Đài truyền hình TP. Hồ Chí Minh trước khi phát sóng. Toàn bộ hình ảnh, thông tin cá nhân của các em đều được rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo quyền riêng tư, an toàn và không gây tổn thương tâm lý.

Vất vả là thế, nhưng khi đã chọn đồng hành cùng những câu chuyện khó khăn, đội ngũ càng ý thức sâu sắc rằng: mỗi khuôn hình lên sóng không chỉ là sản phẩm truyền hình, mà là câu chuyện thật của một đứa trẻ, một gia đình đang đặt trọn niềm tin vào ekip. Vì vậy, ekip sản xuất luôn làm việc với sự nghiêm túc, chuẩn mực và tôn trọng tuyệt đối từ cách đặt câu hỏi, quay hình, biên tập, cho đến khâu truyền thông sau phát sóng, nhằm đảm bảo mỗi câu chuyện lên sóng đều chỉn chu, chân thực và truyền tải trọn vẹn cảm xúc đến khán giả.

Tạm kết

Ba năm, hàng trăm tập phát sóng, hàng nghìn cây số rong ruổi, hành trình ấy không chỉ ghi lại dấu chân của những người làm nghề, mà còn là hành trình của lòng nhân ái được trao đi và được đón nhận. Với “Mái ấm gia đình Việt”, mỗi chuyến đi không chỉ dựng nên một “mái ấm”, mà còn góp thêm một mảnh ghép yêu thương để nối dài tinh thần sẻ chia giữa con người với con người. 

Trên những cung đường đầy nắng gió ấy, đội ngũ đã viết nên một hành trình đặc biệt, nơi mỗi tập phát sóng là kết quả của nhiều ngày chuẩn bị, của những giọt mồ hôi thầm lặng phía sau ống kính, và hơn hết là niềm tin rằng: khi câu chuyện được kể bằng sự chân thật, nó sẽ tự tìm được đường chạm đến trái tim khán giả.

Và chừng nào những câu chuyện về nghị lực, tình thân và niềm tin vẫn còn được kể tiếp, chừng đó ngọn lửa yêu thương của “Mái ấm gia đình Việt” vẫn sẽ tiếp tục được giữ sáng, bằng tình thương, sự tận tâm và lòng tin của những người đã chọn đồng hành cùng hành trình này.

Chuyện Hậu Trường (CHT) là series do Advertising Vietnam sản xuất. CHT sẽ tập trung khai thác sâu các Video, MV, TVC, Animation, Print,... được đánh giá cao về mặt sáng tạo cũng như quá trình thực hiện. Đồng thời tôn vinh những người làm sản xuất, những tổ chức / cá nhân đứng phía sau những sản phẩm chất lượng.