Không phải lúc nào một chiến dịch chống lừa đảo cũng cần bắt đầu bằng nỗi sợ. Trong nhiều trường hợp, điều cấp thiết hơn là thiết kế một cơ chế đủ “chặt” để biến lời cảnh báo thành hành động, và biến hành động của công chúng thành dữ liệu có thể phục vụ điều tra. Đó là hướng tiếp cận của VOICE WANTED – chiến dịch do Cheil Worldwide (agency truyền thông – marketing của Hàn Quốc) phối hợp cùng Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc triển khai nhằm đối phó làn sóng lừa đảo qua điện thoại đang leo thang.
“Cẩn thận” không còn đủ: thị trường cần chứng cứ, không chỉ lời nhắc nhở
Lừa đảo qua điện thoại đã vượt xa phạm vi của những cuộc gọi gây phiền nhiễu. Nhiều báo cáo tại Hàn Quốc cho thấy thiệt hại đang chạm ngưỡng nghiêm trọng: dữ liệu do cơ quan chức năng tổng hợp được trích dẫn trên truyền thông cho biết tổng thất thoát trong năm 2025 được dự báo lần đầu vượt 1.000 tỷ won.
Trong bối cảnh đó, điểm yếu của nhiều chiến dịch cảnh báo truyền thống nằm ở chỗ: chúng có thể giúp người dân nâng cao cảnh giác, nhưng lại chưa chắc tạo ra thứ hệ thống cần nhất để xử lý tội phạm – đó là chứng cứ và dữ liệu truy vết. Kịch bản lừa đảo có thể thay đổi theo từng đợt, từng “trend” thủ đoạn; còn nếu không có dữ liệu đủ tốt, mọi phản ứng sau cùng vẫn chỉ là chữa cháy.
“Mẫu định danh giọng nói”: khi manh mối nằm ở thứ kẻ gian khó thay nhất
Thay vì chạy theo nội dung cuộc gọi (vốn biến hoá mỗi ngày), VOICE WANTED chọn một góc nhìn sinh trắc học: giọng nói cũng có đặc trưng riêng, có thể trích xuất thành “mẫu định danh giọng nói” để phục vụ đối chiếu. Vì vậy, dù kẻ lừa đảo có liên tục đổi kịch bản, đổi danh tính, thậm chí lợi dụng các thủ thuật mới như giả mạo cơ quan chức năng hay các chiêu trò ngày càng tinh vi, “dấu vết âm thanh” vẫn có thể trở thành manh mối để nhận diện và truy vết.
Từ insight đó, chiến dịch đặt mục tiêu rất thực tế: mở rộng dữ liệu. Lý do nằm ở hiệu ứng cộng dồn: càng thu thập được nhiều mẫu giọng nói của kẻ lừa đảo, mô hình phân tích càng được củng cố; khả năng đối chiếu với các tệp giọng nói tội phạm đã có càng mạnh, từ đó tăng cả xác suất phòng ngừa lẫn cơ hội bắt giữ.
Cheil giải bài toán “vô hình” bằng một lựa chọn thị giác đơn giản nhưng rất đúng bản chất: poster truy nã, nhưng không dùng ảnh chân dung. Thay vào đó, trung tâm poster là dạng sóng âm – đồ thị được trích xuất từ các mẫu giọng nói lừa đảo, như một kiểu “phác hoạ chân dung” bằng âm thanh.
Mã QR trên poster biến việc tiếp cận thông tin thành một thao tác báo cáo tức thời. Khi quét mã, người xem được dẫn tới nội dung các tình huống lừa đảo có thật và các thủ đoạn mới; đồng thời có thể gửi báo cáo/đính kèm bản ghi âm cuộc gọi đáng ngờ cho cơ quan chức năng.
Các bản ghi âm do cộng đồng gửi về có thể được trích xuất giọng nói nghi vấn, chạy phân tích và đối chiếu với dữ liệu đã được lưu trước đó nhằm phục vụ điều tra hoặc bắt giữ. Không dừng ở khâu điều tra, dữ liệu này còn có thể được chia sẻ với các doanh nghiệp viễn thông để hỗ trợ phát cảnh báo khi phát hiện cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo – tức dịch chuyển từ “xử lý sau khi nạn nhân chuyển tiền” sang “cắt rủi ro ngay khi cuộc gọi bắt đầu”.
Chiến dịch được triển khai bằng cách sản xuất và phân phối 14.000 poster trên toàn quốc tại các điểm chạm rủi ro cao như đồn cảnh sát, cơ quan nhà nước, ngân hàng, ATM và doanh nghiệp viễn thông. Song song, phim chiến dịch và các video minh hoạ thủ đoạn lừa đảo, được đưa lên kênh trực tuyến của cơ quan chức năng để tăng độ phủ và tính chính thống.
Điểm hay của VOICE WANTED không nằm ở việc “làm mới hình thức”, mà nằm ở việc làm mới vai trò của truyền thông. Chiến dịch bắt đầu bằng một insight mang tính hệ thống (giọng nói là dấu vết bền hơn kịch bản), chuyển hóa nó thành một biểu tượng dễ hiểu (poster truy nã bằng dạng sóng âm), rồi nối liền với một hành động có giá trị (gửi bản ghi âm để phân tích – đối chiếu – cảnh báo).
Quan trọng hơn, đây là kiểu chiến dịch có hiệu quả tích luỹ: càng nhiều người tham gia báo cáo, mô hình càng mạnh, năng lực phòng ngừa càng tăng theo thời gian. Nó cũng gợi ra một thực tế rất “thời đại”: chống tội phạm số không thể chỉ là việc của một bên, mà là bài toán hợp lực giữa cơ quan thực thi, hệ thống viễn thông và cộng đồng – nơi một cuộc gọi đáng ngờ, nếu được ghi lại đúng cách, có thể trở thành mảnh ghép giúp lần ra cả đường dây.
Ý Nhi (Theo Cheil)
Subscribe Newsletter của Advertising Vietnam để theo dõi nhiều tin tức hấp dẫn về ngành quảng cáo.
