Nhân dịp cuối năm, mình cũng tranh thủ tua lại những năm đầu làm Planner và chọn ra những điều mình tự thấy xấu hổ và sai lầm của bản thân. Giờ có tuổi hơn chút, giỏi hơn thì không chắc nhưng chắc chắn ít ngại người khác nghĩ gì về mình hơn, nên là vào thẳng vấn đề luôn.
#1 Chửi (thầm) khách hàng
Cứ mỗi lần nghe khách hàng feedback cho những gì mình đã dành tâm huyết viết trong proposal, máu trong người mình như đang được đun trong ấm nước siêu tốc. Trong người nóng ran, mặt đỏ bừng, mồ hôi đổ ra và trong đầu chỉ nghĩ: “Khách hàng đúng là đồ không biết gì.” Cảm giác này còn được phóng đại thêm khi cả team cùng xả cảm xúc trên taxi về lại văn phòng ngay sau buổi thuyết trình. Sau này khi không còn làm agency và được làm trực tiếp với khách hàng, mình mới thấy bản thân thiển cận và ngu dốt thế nào, từ đó mình tuyệt đối không bao giờ chửi (thầm) khách hàng nữa, chỉ cần khách hàng tử tế là được.
#2 Nghĩ mình là thông minh nhất
Planner “mang tiếng” là người đưa ra định hướng để giải quyết đề bài, và mình đã không tỉnh táo để cái tôi độc hại nó quậy đục nước chỉ với suy nghĩ “Mình phải là Steve Job của cái job này”. Tương tự với khách hàng, Creative hay Account mà đưa feedback thì việc đầu tiên là xù lông nhím cái đã, cãi được thì cãi banh chành, còn không cãi lại thì làm trong ấm ức rồi bắt đầu hình thành định kiến với những con người đó. Sau này mình mới hiểu, mọi người chỉ nhớ là Planner giúp ra được ý tưởng đúng và hay hay không, từ đó giải quyết brief của khách hàng, chứ thật sự chẳng ai quan tâm có một đứa planner “thông minh” mà cuối cùng phải để Creative và Account tự đi làm plan.
Mình dành cả một buổi trong khoá học Strategic & IMC Planning của mình để nói về việc chửi khách hàng và tâm lý nghĩ mình là thông minh nhất, với mong muốn các bạn có một healthy mindset hơn khi làm nghề.
#3 Phụ thuộc vào đọc Case Study
Ngày trước công ty có mua tài khoản WARC (ai làm ngành sẽ biết), nên việc đầu tiên mình làm ngay khi nhận brief là lên tìm xem có case study tương tự của brand hoặc đối thủ ở nước ngoài không. Trung bình cứ mỗi brief mình đọc đâu 5-10 cases để rồi nhận ra mình chưa bao giờ áp dụng được vào việc giải bất cứ chiếc brief nào. Tại sao? Bởi vì mục đích đọc case của mình đã sai từ đầu: đọc case để copy cách làm. Nếu muốn copy cách làm của người khác, bạn phải copy 100% thì mới may ra là thành công, còn nếu đọc để copy chỗ này một chút chỗ kia một chút thì sẽ không bao giờ có kết quả. Với mình, đọc case study là để biết ngoài kia họ đang làm được gì rồi, vậy thôi.
#4 Trăn trở quá nhiều về ngành
Nói cái này ra thì cũng hơi nhạy cảm. Trăn trở về những vấn đề lớn của ngành không có gì xấu, ví dụ như chuyện khách hàng yêu cầu pitching liên tục với thời gian ngắn hay không có pitching fee. Đối với những anh chị và các bạn ở vị trí có sức mạnh thay đổi (và muốn thay đổi) thì việc trăn trở có thể tạo ra hành động và kết quả. Nhưng một bạn junior hay thậm chí là manager thì việc các bạn dành quá nhiều thời gian trăn trở, bàn tán về những điều tiêu cực hay “nấu xói” ngành chỉ làm bạn nghiện tiêu cực hơn và kéo bạn chậm lại chứ không thay đổi được gì cả. Thay vào đó hãy tập trung làm chuyên môn cho tốt.
#5 Cố gắng tìm insight thật deep
Mỗi khi mình được giao tìm insight, mình rất hay nhận được feedback là “insight này không deep”, bởi vì trong ngành này, insight thường được định nghĩa là “sự thật ngầm hiểu”. Nó phải ngầm, phải khó thấy, phải sâu sắc, nghe xong phải “aha”, hay nó phải là sự kết hợp của truth + motivation + tension. Cho đến một ngày mình nhận ra insight nó sâu sắc hay hiển nhiên không quan trọng bằng việc nó “actionable” hay không. Khi nào có thời gian mình sẽ viết rõ hơn phần này.
Một chút phản tư nhân dịp cuối năm bận rộn, nhiều căng thẳng và tin tức tiêu cực. Chúc các bạn cười khúc khích trên sự ngu ngốc của mình (và có thể cả các bạn nữa), và nếu có lỡ mắc sai lầm như mình thì kịp thời tỉnh táo nha.
©️ baokhanhnguyen.com, Strategic & IMC Planning Consultant & Coach
