Trong những năm gần đây, nội dung “true crime” (tội phạm có thật) đã trở thành một phần quen thuộc trong thói quen tiêu thụ truyền thông của công chúng. Từ podcast, phim tài liệu đến video trên mạng xã hội, các câu chuyện về tội phạm và mất tích không chỉ được kể lại mà còn được “đóng gói” như một sản phẩm giải trí hấp dẫn. Tuy nhiên, sự phổ biến này cũng đặt ra một vấn đề đáng chú ý: khi bi kịch đời sống bị biến thành “nguyên liệu” cho nội dung giải trí, ranh giới giữa đưa tin và lợi dụng cảm xúc con người để tạo tương tác ngày càng bị xóa nhòa.
Trong bối cảnh đó, tổ chức Missing People đã hợp tác cùng BBH London và công ty sản xuất Merman để triển khai chiến dịch mang tên “Based on a True Story” (Tạm dịch: Dựa trên câu chuyện có thật). Không chỉ dừng lại ở mục tiêu nâng cao nhận thức, chiến dịch được xây dựng nhằm thay đổi cách công chúng nhìn nhận và tiêu thụ các câu chuyện liên quan đến người mất tích.
Theo số liệu tại Anh, cứ mỗi 90 giây lại có một người được báo mất tích, trong khi 49% người dân theo dõi nội dung true crime mỗi ngày. Trong môi trường truyền thông bão hòa bởi các nội dung dạng này, những câu chuyện có thật dần bị biến thành “tài nguyên nội dung”, nơi yếu tố kịch tính, nhịp kể và khả năng thu hút lượt xem đôi khi được đặt lên trên sự tôn trọng đối với nạn nhân và gia đình họ. Từ video ngắn trên mạng xã hội đến các series tài liệu được sản xuất công phu, tình trạng của những người bị ảnh hưởng trực tiếp có nguy cơ bị che lấp bởi các chỉ số tương tác.
Trung tâm của chiến dịch là bộ phim “Based on a True Story”, được phát triển theo hướng sử dụng chính ngôn ngữ và cấu trúc quen thuộc của thể loại true crime để châm biếm chúng. Bộ phim lấy bối cảnh trong một phòng biên kịch, nơi các nhà sáng tạo bàn bạc về những vụ án tiềm năng cho một chương trình “không thể bỏ lỡ”. Các yếu tố như tình tiết, nhịp độ và khả năng thương mại được phân tích như một sản phẩm nội dung, thay vì một câu chuyện gắn với con người thật.
Điểm nhấn của bộ phim nằm ở việc toàn bộ các vụ việc được thảo luận đều có thật. Cách tiếp cận này tạo ra sự đối lập rõ ràng giữa cách kể chuyện mang tính giải trí và thực tế khắc nghiệt của các gia đình có người mất tích. Thông qua đó, chiến dịch đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của người làm nội dung khi khai thác các câu chuyện đời thực.
Song song đó, chiến dịch cũng được hỗ trợ bởi các ấn phẩm OOH với thiết kế gợi liên tưởng đến hồ sơ vụ án, nhưng lại được “đánh giá” như một sản phẩm giải trí thông qua các ghi chú mang tính hời hợt từ góc nhìn của nhà sản xuất. Những chi tiết này góp phần làm nổi bật sự lệch pha giữa cách nội dung được tiêu thụ và bản chất thực tế của vấn đề.
Chiến dịch không chỉ dừng lại ở việc phê phán cách tiêu thụ nội dung, mà còn đưa ra định hướng cụ thể thông qua việc giới thiệu Responsible Narratives Charter - bộ nguyên tắc kêu gọi các nhà sáng tạo cam kết kể chuyện một cách có trách nhiệm, tránh gây tổn thương cho những người liên quan.
Ông Ross Miller, CEO của Missing People, nhấn mạnh:
“Mỗi người mất tích đều xứng đáng nhận được sự quan tâm cần thiết để giúp họ tìm lại sự an toàn. Nhưng đó phải là sự quan tâm đúng cách. Phần lớn công chúng và truyền thông đều ủng hộ và muốn giúp đỡ. Tuy nhiên, khi những suy đoán trở nên xâm phạm hoặc mang tính cá nhân, điều đó có thể tạo thêm áp lực đáng kể cho các gia đình vào thời điểm họ đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất trong cuộc đời. Trong một số trường hợp, sự kỳ thị cũng có thể khiến người mất tích cảm thấy khó khăn hơn trong việc chủ động tìm kiếm sự giúp đỡ.”
Nhã Vy
Subscribe Newsletter của Advertising Vietnam để theo dõi nhiều tin tức hấp dẫn về ngành quảng cáo
